بحران مواد اولیه، پاشنه آشیل فرش پلیپروپیلن ایران
بازار فرش ماشینی ایران، بهویژه در بخش فرشهای پلیپروپیلن، در مقطع حساسی قرار گرفته است. افزایش مداوم قیمت مواد اولیه، محدودیتهای تأمین و نبود شفافیت در سازوکار توزیع، بهتدریج این بخش از صنعت را از یک مزیت رقابتی به یک نقطه آسیبپذیر تبدیل کرده است؛ روندی که اگر اصلاح نشود، نهتنها بازار داخلی بلکه صادرات فرش ماشینی را نیز تحتتأثیر قرار خواهد داد.
وقتی مواد اولیه گرانتر از محصول میشود
در سالهای اخیر، قیمت گرانول و مشتقات پلیپروپیلن با نوسانات شدید و بعضاً غیرقابل توجیهی روبهرو بوده است. این افزایش هزینه، مستقیماً روی قیمت تمامشده فرش اثر گذاشته و حاشیه سود تولیدکنندگان را به حداقل رسانده است. نتیجه روشن است: کاهش توان رقابت با محصولات خارجی و از دست رفتن بخشی از بازارهایی که زمانی در اختیار تولیدکنندگان ایرانی بود.
همچنین بخوانید: صادرات فرش ماشینی ایران و بازار آسیای میانه؛ فرصتهای طلایی و چالشهای جدی
رقابت نابرابر در تأمین؛ مسئلهای ساختاری
یکی از چالشهای پنهان اما جدی، رقابت نابرابر برای دسترسی به مواد اولیه است. در عمل، تولیدکنندگان فرش ماشینی ناچارند برای تأمین مواد موردنیاز خود با صنایعی رقابت کنند که ماهیت مصرف آنها تفاوت اساسی با صنعت فرش دارد. این وضعیت باعث شده سهم واقعی صنعت فرش از مواد اولیه کاهش یابد و بخش قابلتوجهی از نیاز بازار از مسیرهای غیررسمی یا با قیمتهای بالاتر تأمین شود.
بازار آزاد؛ راهحل یا تله؟
وقتی دسترسی به مواد اولیه رسمی دشوار میشود، تولیدکننده به ناچار به بازار آزاد روی میآورد. اما این مسیر، علاوه بر افزایش هزینه تولید، تبعات دیگری هم دارد: کاهش قدرت برنامهریزی، بیثباتی قیمت نهایی و در نهایت فشار مضاعف بر مصرفکننده. این چرخه معیوب، اگر ادامهدار باشد، میتواند بخشی از واحدهای تولیدی را از مدار رقابت خارج کند.
واردات هدفمند؛ گزینهای که نباید نادیده گرفت
در شرایط فعلی، استفاده از ظرفیت واردات کنترلشده مواد اولیه، حتی با ارز آزاد، میتواند بهعنوان یک راهکار مکمل مورد توجه قرار گیرد. تجربه نشان داده است که در برخی مقاطع، این رویکرد میتواند قیمت تمامشده را متعادل کرده و از شوکهای ناگهانی بازار جلوگیری کند؛ بهشرط آنکه سیاستگذاری آن شفاف، زمانمند و متناسب با نیاز واقعی صنعت باشد.
فرش پلیپروپیلن؛ صنعتی با ارزش افزوده بالا
فرش ماشینی پلیپروپیلن از معدود بخشهایی است که با مواد اولیه نسبتاً ارزان، محصولی با ارزش افزوده چندبرابری تولید میکند و در عین حال ارزبری محدودی دارد. تضعیف این بخش، بهمعنای از دست دادن یک فرصت مهم برای اشتغال، صادرات و تثبیت بازار داخلی است؛ فرصتی که بازگشت آن در آینده ساده نخواهد بود.
جمعبندی تحریریه کهن
از نگاه تحریریه مجله نساجی کهن، مسئله امروز فرش پلیپروپیلن نه کمبود توان تولید، بلکه نبود یک چارچوب شفاف و عادلانه در تأمین مواد اولیه است. تا زمانی که این گره ساختاری باز نشود، هرگونه امید به حفظ بازار شب عید، توسعه صادرات یا افزایش رقابتپذیری، بیشتر شبیه خوشبینی خواهد بود تا یک برنامه واقعی. صنعت فرش ماشینی ایران برای بقا، بیش از هر چیز به تصمیمهای دقیق، اقتصادی و بهدور از آزمونوخطا نیاز دارد.
اشتراک رایگان سالانه مجله کهن
جهت دریافت اشتراک رایگان سالانه مجله نساجی و فرش ماشینی کهن در فرم زیر ثبت نام کنید
