صادرات ۲۲۷ میلیون دلاری فرش ماشینی ایران در ۹ ماهه نخست سال ۱۴۰۴

بررسی آمار رسمی صادرات فرش ماشینی ایران در ۹ ماهه نخست سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد این صنعت توانسته است در مجموع ۵۳ میلیون و ۴۶ هزار کیلوگرم فرش ماشینی به ارزش حدود ۲۲۷ میلیون دلار به بازارهای جهانی صادر کند؛ رقمی که اگرچه همچنان جایگاه ایران را به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی منطقه تثبیت می‌کند، اما از منظر تنوع بازار و ارزش افزوده صادراتی، نیازمند تحلیل عمیق‌تری است.

عراق همچنان مقصد اول صادرات فرش ماشینی ایران

مطابق داده‌های منتشرشده، عراق با بیش از ۵۳.۶ میلیون دلار واردات، بزرگ‌ترین بازار هدف فرش ماشینی ایران در این دوره بوده است. این رقم نشان می‌دهد نزدیک به یک‌چهارم کل صادرات دلاری صنعت، به بازار عراق اختصاص یافته است.

پس از عراق، افغانستان با حدود ۴۷.۸ میلیون دلار در رتبه دوم قرار دارد. این دو کشور در مجموع بیش از ۱۰۰ میلیون دلار از صادرات ایران را جذب کرده‌اند؛ موضوعی که بیانگر وابستگی بالای صنعت به بازارهای همسایه و عمدتاً کم‌ریسک از نظر حمل‌ونقل است، اما در عین حال ریسک تمرکز جغرافیایی را افزایش می‌دهد.

همچنین بخوانید: صنعت فرش ماشینی ایران با هدف‌گذاری ۶۰ درصدی صادرات؛ نیاز به روابط بین‌المللی

امارات، ارمنستان و آسیای میانه؛ حلقه دوم بازارهای صادراتی

در رتبه‌های بعدی، امارات متحده عربی با حدود ۱۷.۹ میلیون دلار، ارمنستان با بیش از ۱۰.۷ میلیون دلار و ترکمنستان با حدود ۹.۵ میلیون دلار قرار دارند.

همچنین کشورهایی مانند پاکستان، چین، ترکیه، ازبکستان و تاجیکستان نیز در میان ۱۰ مقصد نخست صادراتی دیده می‌شوند.

نکته قابل توجه حضور چین در میان بازارهای مقصد است؛ بازاری که خود یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان فرش ماشینی در جهان محسوب می‌شود. این موضوع می‌تواند نشان‌دهنده صادرات محصولات خاص، سفارشی یا رقابت قیمتی ایران در برخی سگمنت‌ها باشد.

صادرات وزنی بالا، اما چالش ارزش افزوده

با توجه به صادرات بیش از ۵۳ میلیون کیلوگرم فرش در ۹ ماه، میانگین ارزش دلاری هر کیلوگرم صادراتی، عددی است که نیازمند بررسی دقیق‌تر در مقایسه با رقباست. تمرکز بالای صادرات بر بازارهای منطقه‌ای و عمدتاً حساس به قیمت، این پرسش را مطرح می‌کند که چه سهمی از این صادرات مربوط به فرش‌های با تراکم بالا، طراحی خاص و ارزش افزوده بالاست و چه میزان صرفاً بر مبنای رقابت قیمتی شکل گرفته است؟

بر اساس آمار منتشرشده، با در نظر گرفتن صادرات ۲۲۷ میلیون دلاری در مقابل بیش از ۵۳ میلیون کیلوگرم فرش ماشینی، میانگین ارزش هر کیلو فرش صادراتی ایران در ۹ ماهه نخست سال حدود ۴.۳ دلار برآورد می‌شود. این عدد نشان می‌دهد که هرچند صنعت فرش ماشینی ایران از نظر حجم صادرات جایگاه قدرتمندی دارد، اما از منظر ارزش افزوده و قیمت فروش در بازارهای بین‌المللی همچنان با چالش مواجه است. در بسیاری از بازارهای پیشرفته، میانگین ارزش هر کیلو فرش می‌تواند به مراتب بالاتر باشد؛ بنابراین تمرکز بر طراحی متمایز، برندینگ قوی‌تر و ورود به بازارهای با قدرت خرید بالاتر می‌تواند نقش مهمی در افزایش متوسط قیمت صادراتی و بهبود حاشیه سود صنعت ایفا کند.

در شرایطی که برندهای ترک و اروپایی با تمرکز بر طراحی، بازاریابی و بازارهای لوکس‌تر حاشیه سود بالاتری ایجاد می‌کنند، صادرات ایران همچنان متکی بر بازارهای سنتی و منطقه‌ای باقی مانده است.

ضرورت تنوع‌بخشی بازار و ارتقای جایگاه برند

آمار ۹ ماهه نشان می‌دهد صنعت فرش ماشینی ایران از منظر حجم تولید و صادرات همچنان قدرتمند است، اما برای عبور از سطح فعلی و دستیابی به رشد پایدار، باید چند محور کلیدی در دستور کار قرار گیرد:

• ورود جدی‌تر به بازارهای اروپایی و آفریقایی
• تقویت برندینگ بین‌المللی
• تمرکز بر محصولات با ارزش افزوده بالاتر
• کاهش وابستگی به بازارهای محدود منطقه‌ای

در مجموع، صادرات ۲۲۷ میلیون دلاری در ۹ ماه نخست سال ۱۴۰۴، سیگنال مثبتی برای صنعت فرش ماشینی ایران محسوب می‌شود؛ اما اگر این روند با اصلاح استراتژی‌های بازاریابی، قیمت‌گذاری و توسعه بازار همراه نشود، رشد واقعی و پایدار صنعت در بلندمدت با چالش روبه‌رو خواهد شد.

این آمار بیش از آنکه پایان مسیر باشد، نقطه‌ای برای بازنگری در استراتژی صادراتی صنعت فرش ایران است.