طراحي پارچه و لباس در آفريقا‎

لباس‎ ‎ز مظاهر فرهنگي به شمار مي رود. شکل و رنگ لباس‎ ‎معرف مشخصه سياسي يا قبيله اي افراد است. مثلاً زنان قبيله ماراکو لباس راه راه مي‎ ‎پوشند. يا ر‌ئيس قبيله در نيجريه لباس قرمز مي پوشد که معني خشم و خون را دارد و‎ ‎رئيس را از شر شيطان حفظ مي کند. در حاليکه در ايبارا در نيجريه رنگ قرمز براي‎ ‎تدفين استفاده مي شود. بنابراين‎ ‎مشخصه مهمي براي اين مردم به حساب مي آيد.

همچنين به عنوان تن پوش غير‎ ‎از‎ ‎پارچه‎ ‎از پوست حيوانات، پوست درخت و رنگ يا ترکيبي از عناصر نام برده شده‎ ‎استفاده مي شود. ساده ترين شکل لباس مردان يک قطعه‎ ‎چرم‎ ‎چهار گوش است‎ ‎که به دور کمر خودشان مي بندند و شنلي که روي شانه مي اندازند. در گذشته‎ ‎منسوجات‎ ‎اين قاره به صورت دستي توليد مي شد و در حال حاضر پارچه از‎ ‎اروپا‎ ‎و‎ ‎هندوستان‎ ‎به اين کشور وارد مي شود‎. ‎تاريخ نساجي آفريقا به گذشته هاي دور بر مي گردد و اطلاعات موجود از طريق مورخين‏‎ ‎هنر و مردم شناسان و سياحان جمع آوري شده است‎.

‎الياف نساجي‎ ‎مورد استفاده در آفريقا اين الياف شامل‎ ‎پشم،‎ ‎پنبه،‎ ‎الياف‎ ‎گياهي‎ ( ‎شامل الياف ساقه اي و الياف علفي)، پوست درخت و‎ ‎ابريشم‎ ‎وحشي مي‎ ‎باشند‎.

‎پشم امروزه آفريقاي جنوبي از مهمترين مراکز توليد پشم در دنياست. در‎ ‎شيوه سنتي از پشم گوسفند و موي شتر براي بافت پارچه به صورت دستي استفاده مي شود‎. ‎شيوه توليد منسوجات پشمي در آفريقا به اين صورت است که ابتدا الياف پشم چيده شده با‎ ‎آب و بدون استفاده از مواد شوينده شستشو داده مي شود و سپس براي مدت سه روز در محل‏‎ ‎تاريکي نگه داشته مي شود تا حجم آن زياد شود. سپس با استفاده از دو قطعه چوب برس‎ ‎مانند‎ ‎الياف موازي‎ ‎مي شوند. سپس الياف به هم تابيده شده و تبديل به‎ ‎نخ‎ ‎مي شوند. تبديل الياف به نخ تماماً توسط زنان صورت مي گيرد‎.
‎پنبه‎ ‎استفاده از پنبه در منسوجات آفريقا قدمتي طولاني دارد. چند قطعه پارچه پنبه اي از‏‎ ‎حفاريهاي غار مالي بدست آمده که نشان مي دهد قدمت استفاده از پنبه در آفريقا به‎ ‎هزاره اول قبل از ميلاد برمي گردد. آفريقاي غربي مانند سودان، اتيوپي، و سومالي از‎ ‎مراکز مهم توليد پنبه به حساب مي آيند. براي توليد نخ پنبه اي الياف پنبه از پنبه‎ ‎دانه جدا شده و سپس با دوک‎ ‎ريسندگي‎ ‎دستي به نخ تبديل مي شوند‎.

‎الياف‎ ‎ساقه اي از ساقه درختان اليافي مانند کنف و چتايي به دست مي آيد. اين الياف در‎ ‎آفريقا مصارف خاصي دارند. براي مثال در ناحيه اي به نام کابا از اين الياف به عنوان‎ ‎لباس تدفين استفاده مي شود. همچنين از آنها براي تهيه طناب کشتي هم استفاده مي شود‎.
‎گياهان علفي مهمترين گياه علفي در آفريقا رافيا است که بومي ناحيه آفريقاست و‎ ‎از برگ درخت به دست مي آيد. منسوجاتي که از پوست درختان به دست مي آيند حالت نمدي‎ ‎دارند که به عنوان لباس يا رختخواب از آنها استفاده مي شود. در بعضي از مناطق از‏‎ ‎اين لباس در مراسم تدفين استفاده مي شود که نشان دهنده اتصال به گذشتگان است و‎ ‎استفاده از آنها باعث فراخوان اجداد مي شود. اين منسوجات گران بوده و در زئير،‎ ‎رواندا و اوگاندا توليد مي شوند‎.  ‎انواع پارچه هاي تزئيني آفريقا پارچه هاي‎ ‎رنگرزي شده با تکنيک‎ ‎رنگرزي‎ ‎مقاوم، پارچه هاي چاپ شده با قالبهاي فلزي،‎ ‎تکه دوزي،‎ ‎لايه دوزي،‎ ‎چهل تکه،‎ ‎گلدوزي‎

‎پارچه‎ ‎هاي رنگرزي شده با تکنيک رنگرزي مقاوم‎

‎در اين روش پارچه در محل خاصي گره‎ ‎زده شده يا دوخته شده، به نحوي که از نفوذ رنگ به آن قسمت جلوگيري مي شود و سپس‎ ‎پارچه رنگرزي مي شود. همچنين مي توان از مواد غير قابل نفوذي مانند نشاسته بر روي‎ ‎پارچه استفاده کرد. متداولترين طرحهاي ايجاد شده در اين منطقه دايره است‎.

‎پارچه هاي چاپ شده با قالبهاي فلزي قالب در داخل‎ ‎ظرفي فرو مي رود که پر از واکس گرم است و سپس بر روي پارچه منتقل مي شود. گاهي به‎ ‎جاي اين قالبها از الگوي کاغذي يا مقوايي استفاده مي شود. نقش و طرح اين قالبها‎ ‎داراي مفاهيم تاريخي، سمبليک يا قبيله اي است‎.
‎تکه دوزي در آفريقا از اين نوع‎ ‎پارچه براي لباس جشن، جنگ و پرچمها استفاده مي شود و شامل افزودن قطعاتي از پارچه،‎ ‎صدف، فلزات، پوست حيوانات و يا درختان بر روي يک قطعه پارچه بزرگ مي شود. زمينه‎ ‎اصلي پارچه ساده بوده و به طور معمول از رنگهاي قرمز، سياه، سبز، زرد و بنفش‎ ‎استفاده مي شود‎.
‎لايه دوزي لايه دوزي در نواحي جنوب کشور صحرا رايج است و‎ ‎غالباً به صورت‎ ‎زره‎ ‎و سلاح استفاده مي شود. اين سلاحها با دوختن چندين لايه‎ ‎از پارچه هاي پنبه اي بدست مي آيد که براي جنگجويان و اسبان بکار مي رود‎.

‎چهل‎ ‎تکه‎

‎در اين محصول قطعات پارچه کنار هم دوخته مي شوند و تبديل به يک‎ ‎پارچه بزرگتر مي شوند. اين قطعات روي هم قرار نمي گيرند بلکه در کنار لبه ها به هم‏‎ ‎دوخته مي شوند‎.

‎گلدوزي
هنري است که عموماً در کشورهاي‎ ‎اسلامي غرب آفريقا رواج دارد. اما به اين معني نيست که فقط مسلمانان لباس گلدوزي‎ ‎شده مي پوشند. گلدوزي براي تزئين لباس به کار رفته و با استفاده از نخهاي ابريشمي‎ ‎توليد مي شود‎