مهمترین عوامل رشد قاچاق كالا به ایران كدامند؟

مهم‌ترین عاملی كه انگیزه‌ی قاچاق كالا به كشور را در سال‌های اخیر افزایش داده است، منافع و سود سرشار ناشی از آن است. از سوی دیگر عدم توان رقابت تولیدات داخلی با نمونه‌های مشابهی كه به صورت قاچاق در بازار مصرف وجود دارد، انگیزه قاچاق را افزایش می‌دهد.

هم اكنون تولید‌كنندگان داخلی در زمینه‌ی قیمت تمام شده كالا در مقایسه با نمونه‌های وارداتی توان رقابت ندارند. از سویی وقتی قیمت تمام‌شده كالا بالا باشد و قدرت رقابت هم مهیا نباشد، طبیعتا تولید‌كننده را به سمت كاهش كیفیت كالا برای پایین‌آوردن قیمت تمام شده آن سوق می‌دهد كه این خود عاملی در جهت افزایش انگیزه و زمینه‌های لازم برای قاچاق كالا به كشور است.

ادامه چنین روندی تولید را تضعیف كرده و بهترین زمینه برای رشد واسطه‌گری در كشور و قاچاق كالا را فراهم می‌كند؛ به‌طوری كه متاسفانه امروز هر فردی با اندك سرمایه‌ای كه با تعطیلی واحد‌های تولیدی خود به دست می‌آورد، به واسطه‌‌گری می‌پردازد.

موضوع اساسی دیگر، قاچاق كالا از مبادی ورودی قانونی و غیرقانونی است كه در صورت كنترل و نظارت دقیق این ورودی‌ها هم از حجم و میزان قاچاق و هم‌ از آسانی قاچاق كالا به كشور كاسته خواهد شد.

كاستی‌ها و ضعف در تنوع كالایی و طراحی كالاهای تولید داخل نیز باعث شده كه نیاز بازار تامین نشود و میل به مرف كالای قاچاق افزایش یابد.

راه‌های مبارزه با قاچاق

موثر‌ترین راه برای مبارزه با قاچاق كالا از بین‌بردن جذابیت آن از جمله سود بالای كالاهای قاچاق، آسان‌بودن قاچاق، نبود قدرت رقابت در كالاهای تولید داخلی در مقایسه با نمونه‌های خارجی از نظر قیمت، كیفیت و تنوع است.

گام بعدی در مقابله با قاچاق كالا، شناسایی و پاسخ‌دادن به تقاضای جامعه و مصرف‌كننده است كه در این زمینه نیز به چند موضوع از جمله قیمت و كیفیت مناسب، خدمات پس از فروش، تنوع و طراحی باید توجه داشت.

توجه به موضوعاتی از جمله تقویت خدمات پس از فروش، ثبات قیمت‌ها، تشویق و فرهنگ‌سازی برای مصرف‌ كالاهای داخلی، تقویت و حمایت‌های لازم از بخش تولیدی كشور، تقویت و گسترش تولید كالاهای متنوع و جدید، مبارزه و تنگ‌كردن عرصه‌ بر فرهنگ واسطه‌گری در اقتصاد كشور و اصلاح شبكه‌های توزیع و خدماتی كشور در كاهش قاچاق كالا به كشور موثر است.

برای مبارزه با پدیده قاچاق به كشور به كنترل و نظارت دقیق نیاز است، اما تنها از این طریق و بدون كم‌رنگ‌كردن عوامل و جاذبه‌های قاچاق كالا نمی‌توان چندان موفق بود.

نقش اصناف در جلوگیری از گسترش پدیده قاچاق

كالاهایی كه به صورت قاچاق وارد كشور می‌شود، بعد از این‌كه به شبكه‌های مختلف تحویل می‌شود، در نهایت برای عرضه به مصرف‌كننده به حوزه‌ی اصناف وارد می‌شوند.

اصناف در این زمینه در آخرین حلقه قرار دارند و برخی افراد صنفی، ناخواسته و ندانسته اقدام به خرید و یا فروش كالایی می‌كنند كه به صورت قاچاق وارد كشور شده است.

البته نصب برند‌های تقلبی و ارائه‌ی مدارك و فاكتور‌های تقلبی از سوی قاچاق‌كنندگان كالا را نیز نباید فراموش كرد كه امكان قاچاق كالاها و توزیع آسان آنها را فراهم می‌كند.

طرح شبنم (شبكه بازرسی و نظارت مردمی) كه به تازگی در كشور كلید خورده، می‌تواند یكی از راه‌های اساسی برای كنترل و كاهش قاچاق انواع كالا به كشور باشد. البته به شرطی كه از ضمانت اجرایی كافی برخوردار بوده و به سرنوشت طرح‌های قبلی دچار نشود.