تبریز…
اشتباه نكنيد قرار نيست در اين بخش از جاذبه هاي ديدني و يا حتي از امكان تاريخي تبريز صحبتي كنيم. از تبريز صحبتي هست اما از پر فروش ترين فرش ايران و تأثير آن بر بازار فرش حرف ميزنيم و البته نگاهي به دكوراسيون داخلي اين دسته از فرشها داريم.
فرش تبريز توانسته بخش عمده اي از فروش داخلي و خارجي فرش دستباف ايران را به خود اختصاص دهد. در بازار فرش، مشتريان با انواع فرشهاي تبريز رو به رو مي شوند. جالب است كه در داخل ايران فرش تبريز با طرح هاي متنوعي از استادان بنام، خياباني، نوين فر و سالاري و غيره … نيز شناخته مي شود كه برخي مشتريان در هر شرايطي به دنبال اين طرح ها مي باشند
. اما مشتريان خارج از كشور هم شيفته قالي هاي آنتيك هريس و محدوده تبريز هستند. همچنين تبريز مركز اصلي توليد تابلو فرشهايي است كه بخش اعظم فروش داخلي را در دست دارد. تابلو فرشهايي كه از تمام اصول سنتي فرش عبور كرده است. اما همچنان در هر شهري و هر خانه اي كه پاي بگذاريد يك تابلو فرش روي دار قالي در گوشه خانه در حال دهان كجي است.
به شخصه “خود با چشم خويش ديدم كه جانم مي رود“ بله … در تمام خانه هايي كه خانم بافنده وجود دارد آن فرش با نقوش سنتي تبديل به تابلو فرش هاي بي اصول شده اند. پرداختن به اين مسأله به وقت ديگر موكول مي شود تا به طور گسترده تري مورد بحث قرار گيرد.
طرح موج مهر
با همه اين حرفها همچنان يك كلمه بسيار بزرگ خودش را نشان مي دهد، و آن نام برند تبريز است كه سر زبان هاست. كافي است در نمايشگاه بين المللي فرش دستباف چند قدم در هر سالني راه برويد تا به عمق محبوبيت اين اسم پي ببريد.
اما بد نيست كه كمي، فقط كمي قالي هاي تبريز را نقد كنيم. در نقوش تبريز علاوه بر نقش مايه هاي پر پيچ و خم و دلفريب، رنگبندي هاي متنوعي وجود دارد كه حسابي دل از هر بيننده اي را مي برد. اما اين ظاهر كار است، اين فرش ها ظريف و دلربا هستند اما متاسفانه در رنگرزي نخ اين فرش ها از رنگ هاي گياهي استفاده نمي شود!! گويي در تبريز زياد به رنگهاي گياهي كه ريشه در اصالت ما دارد، اعتقادي ندارند. كم لطفي نويسنده نباشد، در فرشهاي آنتيك يا همان قديمي هاي هريس با 6-5 رنگ گياهي حسابي از خجالت رنگهاي پر و پيمان شهري تبريز در مي آيند ولي زورشان هنوز هم به نام پر آوازه تبريز نمي رسد. تنوع رنگي تبريز را ميتوان در فرشهاي قم نيز جستجو كرد و ديد كه چه تأثيري در اين چندين سال اخير در بازار فرش گذاشته است.
طرح خطيبي
حتي در شهرهاي ديگر وقتي با تمام چانه زني ها تصميم به تغيير نقوش مي گيرند در آخر كلامشان مي خواهند به سمت تبريز حركت كنند تا بتوانند در بازار فروش حرفي براي گفتن داشته باشند. قاليهاي تبريز بي چون و چرا در تمام نمايشگاههاي داخلي و خارجي مشتري جذب مي كنند، گردش مواج گلها و برگها حسابي به چشم مي آيد. تأثير اين امواج زيبا را حتي در فرشهاي ماشيني بسيار بيشتر مي توان ديد و باز هم در طراحي هاي فرش ماشيني اين نقوش پر كار و گردان تبريز است كه سخاوتمندانه زيبايي مي بخشد.
شايد تبريز بازار را در دست داشته باشد اما در مورد اصالت فرشهاي تبريز اما و اگرها فراوان است. اصالت نقوش و فرش ايراني را در اصفهان و كاشان و كرمان خيلي بيشتر مي توان ديد. هنوز هم فرشهاي اين شهرها با رنگ گياهي بافته مي شود اما دريغ از شهري مثل تبريز كه فرش با رنگ گياهي توليد نمي كنند.
طرح سالاري
در شيوه بافت هيچ شكي نيست كه نمي توان به استحكام گره هاي قالي ايرادي گرفت. فرشهايي با بافت تركي به فرشهاي بي بديل تبديل شده اند.
قالي هاي تبريز با چيدمان تجملاتي خانه هاي ايراني به شدت همخواني دارد، با هر سبك و سليقه و البته با مبلمان استيل و آنچناني مي تواند خود را بيشتر نشان بدهد. تركيب ابريشم و پنبه و نوع رنگبندي قالي هاي تبريز بي شك براي خانه هاي ايراني با سليقه هاي كلاسيك ساخته شده اند. البته نقش مود يا نقش ماهي با تركيب رنگهاي گرم توانسته درلا به لاي اين همه نقوش گردان و رنگارنگ، مشتريان خاص خودش را جذب كند. اين نوع فرش ها با چيدمان كلاسيك مدرن به شدت نمود مي كند. غالبا اين فرش ها در اروپا و آمريكا خواهان بسياري دارند.
طرح ماهي يا مود
از عمده طرح هاي تبريز مي توان موج مهر، سالاري، مود، خطيبي و… اشاره كرد.
پيشنهاد:
مي توان فرش تبريز را در نمايشگاه بين المللي فرش دستباف در شهريور هر سال با تنوع زياد ديد و اين حق انتخاب را به مشتري مي دهد كه با سبك و سليقه خويش خريد خيلي بهتر و با ديد باز انجام دهد. البته لذت گشت و گذار در بازار تهران و بازار تبريز خالي از لطف نيست.
فاطمه سياوش شاه عنايتي
كارشناس طراحي فرش- كارشناس ارشد رنگرزي فرش
