هشدار به کمبود غذا در جهان

همچنان که نوسان قیمت مواد غذایی در بازارهای جهانی ادامه دارد سازمان‌های مختلف دیده بان نیز در تلاش برای رسیدن به راهی برای مبارزه با گرسنگی هستند. در این میان به تازگی دو راهکار عمده از سوی سازمان جهانی خواربار و کشاورزی(فائو)، ارائه شده است.

کارشناسان بین‌المللی از یک سو بر لزوم افزایش میزان تولید محصولات کشاورزی تاکید دارند و از سوی دیگر می‌گویند: برای جلوگیری از اتمام ذخایر محدود غذایی باید مانع هدر رفتن تولیدات شد. البته هفته گذشته فائو اعلام کرد: بازارهاي جهاني هنوز با بحران مشابه سال 2008-2007 كه طي آن قيمت‌هاي بالاي غذا موجب بروز ناآرامي در كشورهاي فقيرتر شد، روبه‌رو نيستند، اما با این وجود افزايش قيمت‌ غلات؛ یعنی یک گروه از کالاهای اساسی خوارکی كه حاصل خشكسالي شديد در آمريكاست، نگران‌كننده است. قيمت‌هاي ذرت آمريكا با ادامه خشكسالي در اين كشور، بيش از 55 درصد در پنج هفته گذشته افزايش يافته است. اين بدترين خشكسالي آمريكا از سال 1956تاكنون است كه نگراني را نسبت به كمبود غذايي برانگيخته است.
با اين همه عبدالرضا عباسيان، اقتصاددان ارشد و كارشناس غله در فائو می‌گوید: عرضه فراوان برنج و موجودی مناسب گندم به اين معني است كه وضعيت به وخامت چهار يا پنج سال گذشته نيست.

همراه شدن عوامل مختلف شامل قيمت‌هاي بالاي سوخت و نفت، استفاده رو به رشد از سوخت‌هاي زيستي، آب و هواي بد و افزايش بهاي معاملات غلات، موجب صعود قيمت‌هاي مواد غذايي در سال 2008-2007 شده و اعتراضات خشونت باري را در كشورهايي از جمله مصر، كامرون و‌ هائيتي برانگيخته بود.

ركورد بالاي قيمت‌هاي كالاهاي غذايي اساسي در سال 2011 يكي از عوامل عمده‌اي بود كه در وقوع تحولات جهان عرب در خاورميانه و شمال آفريقا و همچنين اعتراضات نان در نقاط ديگر جهان نقش داشت.
به گفته عباسيان دو دليل براي نگراني وجود دارد. نخست روندي كه افزايش قيمت‌ها در پيش گرفته اند و دوم اينكه در حال حاضر هيچ كاهشي در قيمت‌ها به ويژه قيمت ذرت، گندم و سويا مشاهده نمي شود.

افزايش اخير قيمت‌هاي غله به همراه صعود ارزش دلار و كندي اقتصادي در بسياري از كشورهاي غربي كه موجب كاهش درخواست مصرف‌كننده شده، احتمالا لطمه سنگيني به كشورهاي در حال توسعه وارد مي‌كند كه بسياري از آنها غلات را وارد كرده و كالاهاي ديگر را صادر مي‌كنند.
فائو پيش بيني مي‌كند: تامين غله جهان در فصل جاري به دليل مشكلات مربوط به محصول ذرت مناطق خشكسالي زده آمريكا دشوار مي‌شود.

10 سال گرانی

به این ترتیب فائو تخمین می‌زند: با افزایش مصرف و کاهش آهنگ رشد تولیدات کشاوری قیمت جهانی محصولات کشاورزی تا ده سال آینده افزایش خواهد یافت.
سازمان جهانی خواربار و کشاورزی در گزارش مشترکی با سازمان توسعه و همکاری اقتصادی اعلام کرد: قیمت جهانی مواد غذایی و محصولات کشاورزی تا ده سال آینده نیز افزایش خواهد یافت.

رشد فزاینده تقاضا در کشورهای در حال توسعه و نو ظهور تاثیر زیادی بر رشد قیمت جهانی محصولات کشاورزی تا ده سال آینده خواهد داشت. رشد درآمد در کشورهای نو ظهور تاثیر زیادی بر افزایش تقاضای محصولات کشاورزی و مواد غذایی خواهد داشت و در این مدت رشد سطح ذخایر جهانی غلات و محصولات کشاورزی با چالش‌های زیادی روبه‌رو خواهد شد.

بر این اساس، قیمت اسمی محصولات کشاورزی و مواد غذایی تا ده سال آینده افزایش خواهد یافت؛ ولی قیمت ثابت(واقعی) این اقلام با کاهش روبه‌رو خواهد شد یا بدون تغییر خواهد بود؛ ولی نسبت به دهه گذشته با رشد 10 تا 30 درصدی روبه‌رو می‌شود.
افزایش قیمت محصولات کشاورزی و مواد غذایی تاثیر زیادی در وقوع تحولات جهان عرب در کشورهای آفریقایی و خاور میانه داشته است. بر اساس گزارش فائو، قیمت محصولات کشاورزی طی سه ماه اخیر کاهش داشته است، ولی پیش‌بینی می‌شود بار دیگر طی 2012 میلادی با افزایش روبه‌رو شود.

خشکسالی در آمریکا و کاهش تولید ذرت و غلات تاثیر زیادی بر افزایش دوباره قیمت محصولات کشاورزی خواهد داشت. پیش‌بینی می‌شود رشد تولید محصولات کشاورزی طی ده سال آینده به کمتر از 7/1 درصد در سال برسد. این رقم در ده سال گذشته به بیش از 2 درصد رسیده است.
به اعتقاد کارشناسان اقتصادی فائو افزایش مصرف گوشت قرمز و روغن‌های گیاهی در کشورهای در حال توسعه و نوظهور تاثیر زیادی بر افزایش قیمت محصولات کشاورزی تا ده سال آینده خواهد داشت.

در این شرایط راهکار اصلی فائو افزایش تولید توام با کاهش مصرف مواد غذایی در جهان است. به نظر کارشناسان فائو جهان در سال‌های آینده به شرطی می‌تواند مواد غذایی مورد نیاز خود را تامین کند که از حیف و میل کردن و مصرف بیش از حد مواد غذایی و محصولات کشاورزی جلوگیری کند و به سوی استراتژی با ثبات و پایدار کشاورزی حرکت کند.بر این اساس اگر الگوی کنونی مصرف در جهان ادامه یابد، میزان تولید محصولات کشاورزی و مواد غذایی در جهان باید تا سال 2050 میلادی نسبت به سال 2007 بیش از 60 درصد افزایش یابد تا مواد غذایی مورد نیاز جمعیت 9 میلیارد نفری جهان تا سال 2050 میلادی تامین شود.
این در حالی است که جهان می‌تواند با بهینه‌سازی مصرف مواد غذایی و جلوگیری از اسراف و حیف و میل محصولات کشاورزی، با تولید مواد غذایی کمتر تا سال 2050 میلادی، غذای مورد نیاز جمعیت رو به رشد کره زمین را تامین کند.

این گزارش حاکی است، در بخش تولید، سیستم‌های کشاورزی و مواد غذایی باید تاثیرات منفی خود بر محیط زیست را کاهش دهند که این مساله شامل کاهش تولید گازهای گلخانه‌ای، مصرف بهینه منابع آبی و حفظ منابع خاک است.
فائو هشدار می‌دهد مردم جهان باید از حیف و میل و اسراف بیش از 3/1 میلیارد تن مواد غذایی در سال خودداری کنند. با این میزان مواد غذایی می‌توان غذای مورد نیاز یک سوم جمعیت کره زمین را تامین کرد.

18 میلیون گرسنه

با همه این اوصاف سازمان خواربار و كشاورزی جهانی ملل متحد (فائو) اعلام كرده است: با وجود افزایش تولید و اندوخته موادغذایی در جهان، مردم خاورمیانه و منطقه ساحلی آفریقا در معرض خطر گرسنگی قرار دارند.
كارشناسان فائو می‌گویند: هر چند تولید فرآورده‌های كشاورزی افزایش یافته و ذخیره غلات در جهان با رشد 3 درصدی مواجه شده است، اما همچنان به دلیل خشكسالی و درگیری‌های مسلحانه در بسیاری از نقاط خطر قحطی و گرسنگی وجود دارد.

بر اساس این گزارش، به دلیل درگیری‌ها و اعمال خشونت در نقاط مختلف جهان شاهد آوارگی و مهاجرت ناخواسته مردم هستیم، زیرا در مناطق درگیری كمبود مواد غذایی به وضوح مشاهد ه می‌شود.
كارشناسان فائو تصریح كردند: مردم كشورهای چاد، مالی، موریتانی، نیجر، كامرون و نیجریه در معرض قحطی و گرسنگی مضاعف قرار دارند.

در گزارش این سازمان دیده‌بان به درگیری‌های مسلحانه در سوریه و یمن اشاره و تصریح شده است: خشونت‌ها در این دو كشور شمار زیادی را با خطر گرسنگی و قحطی مواجه كرده است.
علاوه بر مناطقی كه در معرض خطر قحطی‌ هستند، 35 كشور دیگر در جهان به ویژه افغانستان و كره شمالی نیاز به كمك‌های انسان‌دوستانه دارند.

هشدار فائو نسبت به کمبود گندم

در همين حال فائو نسبت به خطر کاهش گندم در کشورهای آسیایی نیز هشدار داده و اعلام کرده است برای جلوگیری از وقوع بحران امنیت غذایی و کمبود گندم در آسیا باید این قاره میزان تولید گندم خود را تا سال 2050 میلادی بیش از 75 درصد
افزایش دهد.

آسیا پر جمعیت‌ترین قاره جهان به شمار می‌رود و گندم محصول راهبردی و استراتژیک برای کشورهای آسیایی است.
به همین خاطر هفته پیش نشست کارشناسان ارشد و پژوهشگران کشاورزی فائو در شهر بانکوک برگزار شد که مهم‌ترین هدف از برپایی این نشست یافتن راهکارهای جدیدی برای افزایش تولید گندم در جهان اعلام شده است.
به این ترتیب امنیت غذایی جهان طی سال‌های آینده بستگی زیادی به افزایش تولید جهانی گندم و برنج به ویژه در آسیا خواهد داشت.
برنج و گندم مهم‌ترین محصول کشاورزی و غذایی مورد نیاز مردم آسیا به شمار می‌رود و محرومیت از دو محصول مهم و راهبردی می‌تواند امنیت غذایی این کشورها را تهدید کند.

بانک جهانی به کمک گرسنگان می‌آید

علاوه بر فائو، بانک جهانی نیز نسبت به افزایش قیمت مواد غذایی در جهان هشدار داده است. در این حال بانک جهانی اعلام کرد که آماده است تا به دولت‌ها به علت افزایش قیمت غلات کمک کند.
رییس بانک جهانی در بیانيه‌ای با ابراز نگرانی از افزایش قیمت مواد غذایی در جهان اعلام کرد که این بانک آماده است به کشورها کمک کند.

به گفته جیم یانگ کیم مسوولان نمی‌توانند اجازه دهند افزایش کوتاه‌مدت مواد غذایی نتایج طولانی‌مدتی برای فقیرترین و آسیب‌پذیرترین کشورهای دنیا داشته باشد.
به گفته او بانک جهانی این شرایط را به دقت زیرنظر دارد و می‌تواند به دولت‌ها برای اعمال سیاست‌های بجا کمک کنیم.
رویترز گزارش داد خشکسالی شدید در آمریکا، پیش‌بینی تولید غلات را به طرز چشمگیری کاهش داده است و خاطرات سال 2008 را زنده کرده است که افزایش شدید قیمت مواد غذایی سبب شورش‌هایی در برخی از کشورها شد.

از نیمه ژوئن قیمت گندم بیش از 50 درصد و قیمت ذرت بیش از 45 درصد افزایش یافته است و خشکسالی در روسیه، اوکراین و قزاقستان و آب و هوای به شدت مرطوب در اروپا و دمای هوای پایین در هند نیز بر نگرانی‌های جهانی در مورد برداشت محصولات افزوده است.