حمایت کشورهای چین، ایالات متحده، هند، اتحادیه اروپا، ترکیه، برزیل، کلمبیا و آفریقای غربی از تولید پنبه

عدم حمایتهای یارانه‌ای دولت از تولید و صادرات پنبه در مقایسه با سایر محصولات، افزایش قیمت تمام شده این محصول استراتژیك را به همراه داشته است بطوریکه هم اکنون پنبه برای تولیدکنندگان به محصولی غیراقتصادی بدل شده و روند سطح زیر كشت پنبه در ایران نزولی شده است.

نگاه اجمالی به فرآورده‌های پنبه بیانگر ظرفیت ذاتی این محصول صنعتی در ایجاد فرصت‌های شغلی در بخش كشاورزی و صنعت است با این حال تنها در سال 1387 یارانه پرداختی به پنبه كاران برای هر كیلو وش معادل 350 ریال در نظر گرفته شد و این یارانه برای سال‌های بعد تکرار نشد.

محرومیت نسبی یارانه‌ای از این محصول استراتژی در ایران نسبت به سایر کشورهای تولید‌کننده در حالی است که كشور‌های مهم تولید كننده پنبه در جهان، با پرداخت یارانه، از تولیدكنندگان حمایت كرده و قیمت این محصول را پایین نگاه می دارند که این امر موجب می‌شود تا صنایع وابسته به پنبه بتوانند بدون دغدغه به فعالیت خود ادامه دهند. به گفته علی رضا حائری دبیر انجمن نساجی ایران، در حال حاضر 100 هزار هتکار سطح زیر کشت برای تولید پنبه در کشور پیش‌بینی شده که با این شرایط حدود 50 تا 55 هزار تن پنبه محلوج (آماده) تولید خواهد شد. تولید 55 هزار تن پنبه محلوج در کشور در حالی است که نیاز کشور به پنبه محلوج 150 تا 180 هزار تن است که به گفته حائری با توجه به 8 هزار تن پنبه محلوج باقی‌مانده در انبارها مابقی نیاز داخل باید از طریق واردات تامین شود.

حائری در خصوص وضعیت تولید پنبه در کشور نیز می‌گوید: در صورتی که تولید 55 هزار تن محقق شود تولید با سال گذشته برابری خواهد کرد، اما تنها یک سوم تولید 10 سال پیش محقق خواهد شد؛ چرا که عدم حمایت از این پنبه موجب تغییر کاربری زمین‌های کشت شده است.

دبیر انجمن نساجی در ادامه با اشاره به اینکه کشورهای مهم تولیدکننده از پنبه حمایت می‌کنند می‌گوید: به دلیل اینکه پنبه به عنوان محصول استراتژی معرفی نشده در نتیجه حمایتی نیز از آن در کشور صورت نمی‌گیرد درحالی که در سایر کشورها پنبه را محصولی استراتژی در نظر گرفته و علاوه بر تولید از صادرات آن نیز حمایت می‌کنند.
به گفته حائری علاوه بر عدم حمایت، مکانیزه نبودن تولید پنبه در کشور هزینه‌ها را نیز افزایش داده و موجب شده تا افت تولید پنبه نسبت به سال‌های قبل را داشته باشیم.

اقدامات سایر کشورها

به گزارش دفتر مطالعات آماری و راهبردی انجمن صنایع نساجی ایران و به نقل از کمیته بین‌المللی مشورتی پنبه، در سال 12-2011 شاهد اقدامات مختلف دولت‌ها در جهت حمایت از تولید پنبه در کشورهای جهان بوده‌ایم. هر چند به علت بالا بودن قیمت‌ها در بازار جهانی، اجرای این برنامه‌ها تاثیرات مورد انتظار را در پی نداشت، اما توانست تا حدی صنعت پنبه را در این کشورها بهبود بخشد. در ذیل به اقدامات برخی از این کشورها به طور اجمالی اشاره شده است.

چین

سیاست‌های دولت چین مبتنی بر حفاظت از مرزها، ایجاد محدودیت‌های وارداتی، خرید‌های مستقیم دولت و اعمال سیاست حداقل قیمت حمایتی در جهت افزایش ذخایر ملی بود. این کار باعث افزایش قیمت‌ها در بازار داخلی این کشور و پیشی گرفتن آن از قیمت‌های جهانی شد. همچنین ذخایر عظیم استراتژیک پنبه را برای این کشور به ارمغان آورد. اعطای یارانه‌ای به پرورش دهندگان پنبه، کمک به هزینه‌های حمل و نقل و تخصیص وام به پروژه‌های کشاورزی نیز از دیگر اقدامات دولت چین در این راستا به شمار می‌رود. انواع مختلف یارانه‌ها در سال 12-2011 در این کشور بالغ بر حدود 3.1 میلیارد دلار برآورد شده‌ که بیش از 330 میلیون دلار آن مربوط به سال 11-2010 است.

ایالات متحده

تنها یارانه دریافتی تولیدکنندگان پنبه از دولت ایالات متحده، یارانه بیمه محصولات است که تمامی خسارات ناشی از بلایای طبیعی را پوشش می‌دهد. این یارانه در سال 12-2011 در حدود 819 میلیون دلار گزارش شده که در مقایسه با سال قبل 500 میلیون دلار افزایش یافته است.

هند

اعمال سیاست حداقل قیمت حمایتی در هند منجر به خریدهای وسیع پنبه تولید داخل توسط دولت و حمایت از تولید ملی شد. اعمال محدودیت‌های صادراتی، یارانه‌های بخشودگی وام و خرید کود، برنامه‌های عمرانی مختلف نظیر مدرنیزه کردن واحدهای پنبه پاک کنی و همچنین اعطای وام بدون بهره به تولیدکنندگان، از دیگر اقدامات دولت هند در این زمینه به شمار می‌رود.

اتحادیه اروپا

اتحادیه اروپا یارانه‌های پرداختی را تحت دو عنوان پرداخت مستقل (کمک درآمد) و پرداخت منطقه‌ای (کمک به تولید) برای اسپانیا و یونان که دو تامین‌کننده عمده پنبه هستند، در نظر گرفته است. البته دریافت این یارانه‌ها شرایط مخصوص به خود را دارا است. مجموع یارانه‌های مستقیم به این دو کشور در سال 12-2011 بالغ بر 355 میلیون دلار بوده که نسبت به مقدار 373 میلیون دلاری آن در سال 11-2010 کمی کاهش را نشان می‌دهد.

ترکیه

تخصیص یارانه به تخم پنبه‌های معمولی و تایید شده در ترکیه از اقدامات دولت این کشور در سال گذشته بود که افزایش کاشت این محصول را به دنبال داشت. مجموع این یارانه‌ها از 302 میلیون دلار در سال 11-2010 به 428 میلیون دلار در سال 12-2011 افزایش یافته است.

برزیل

دولت برزیل از طریق اعطای یارانه‌های اعتباری برای تولید، بازاریابی و سرمایه گذاری و درنظرگرفتن نرخ بهره وام پایین برای تولیدکنندگان کم درآمد، به تولید پنبه در این کشور کمک کرده است. مجموع این یارانه‌ها در دهه گذشته سالانه به طور میانگین در حدود 1 میلیارد دلار بوده است.

کلمبیا

در کلمبیا نیز در سال 12-2011 میزان یارانه‌ها در حدود 26 میلیون دلار و در سال 11-2010 در حدود 9 میلیون دلار گزارش شده است.

آفریقای غربی

در برخی کشورهای غرب آفریقا نیز دولت با اختصاص یارانه‌های مستقیم به این بخش از صنعت، در پیشرفت و افزایش تولید این کشورها سهیم بوده است. مجموع یارانه‌های پرداختی دولت در این کشورها در سال 12-2011 در حدود 57.7 میلیون دلار برآورد شده است.