فرش ماشینی هزارشانه درصدد تسخير بازار فرش

هزارشانه ها درصدد تسخير بازار فرش

 بهنام قاسمی – مجله کهن

حيات صنعت نساجي همچون ساير صنايع همواره مستلزم چند رکن اصلي چون نيروي متخصص، زمين و سرمايه بوده است. عدم وجود هر يک از اين ارکان پايه هاي صنعت را سست کرده و منجر به مرگ تدريجي آن خواهد شد، البته تامين اين سه رکن بايد به صورت مستمر انجام بگيرد؛ در واقع هر واحد صنعتي به شکل مستمر بايد بر اساس نيازسنجي که در آن انجام گرفته است احيا و نوسازي شود. صنعت نساجي به سبب وجود حرکت مستمر ماشين آلات موجود در آن در معرض استهلاک قرار دارد و از اين رو نيازمند بازسازي و نوسازي مستمر است.

طي سال هاي اخير در بخش هايي از نساجي مانند واحدهاي توليدکننده فرش ماشيني شاهد ورود دستگاه ها، ماشين آلات و تجهيزات مدرن بوده ايم، اين در حالي است که بخش هاي ديگري از نساجي به شدت نيازمند نوسازي بوده است و از آن محروم مانده و يا به دليل تحريم ها امکان واردات آن ها فراهم نشده است؛ البته در پاره اي از موارد امکان تعمير ماشين آلات براي شرکت هاي واردکننده فراهم نبوده است.

هزارشانه ها ضروري اند!!!؟

نکته پرسش برانگيز در اينجا، گرايش عمومي توليدکنندگان فرش ماشيني به خريد ماشين آلات مدرن تر به صورت سالانه و سرمايه گذاري بي دليل بر ماشين آلات هزارشانه و بيشتر است. اين در حالي ست که رقباي بين المللي ايران در توليد فرش ماشيني گرايش چنداني به توليد فرش هايي با اين تعداد شانه ندارند؛ از طرفي ديگر، در بازار داخلي نيز کاهش قدرت خريد عمومي طي سال هاي اخير اجازه مصرف چنين محصولاتي را به افراد نمي دهد. حال اين پرسش مطرح مي شود که شرکت هاي توليدکننده فرش ماشيني با چه انگيزه اي در زمينه توليد فرش ها هزارشانه و بيشتر سرمايه گذاري کرده اند؟!

چندي پيش يکي از فعالان نساجي اذعان داشت تنها يکي از کارخانه هاي توليدکننده فرش در منطقه صنعتي کاشان در سال 93 چندين ماشين بافت فرش هاي هزارشانه را از يک شرکت آلماني خريداري کرده که قيمت هر ماشين نزديک به 8 ميليارد تومان است. اين روايت تنها گوشه اي از حجم انبوه سرمايه گذاري توليدکنندگان فرش ماشيني براي توليد فرش هاي با تراکم بالاست؛ تلاش براي رقابت با توليدکنندگان فرش هاي دست باف به منظور جلب مشتريان ايراني و خارجي از جمله انگيزهاي است که توليدکنندگان ايراني براي توليد فرش هاي با تراکم بالا به آن اشاره مي کنند. علاوه بر اين، حرکت همپا با تکنولوژي، رقابت با ترکيه و پيشي گرفتن از او و به دست گرفتن رهبري بازار و تسخير آن، از ديگر دلايلي ست که عمدتاً توليدکنندگان به آن ها اشاره مي کنند.

وضعيت آماري واردات ماشين آلات بافت فرش ماشيني

از آن جايي که روند واردات ماشين آلات بافت فرش هاي تراکم بالا طي دو سال اخير شدت گرفته است، نگاهي به آمار منتشر شده از واردات ماشين آلات نساجي خالي از لطف نيست. بر اساس آمار منتشر شده از سوي وزارت صنعت؛ طي چهار ماه نخست سال جاري 9 ميليون و541 هزار دلار ماشين آلات نساجي به کشور وارد شده است که در مقايسه با مدت مشابه سال قبل 27 درصد افت واردات داشته ايم؛ اين کاهش ميزان واردات ماشين آلات تا حدي مي تواند متاثر از عدم اطمينان به وضعيت بازار و نابه ساماني هاي رواني موجود در بازار باشد. با اين حال به نظر مي رسد اين وضعيت تداوم نداشته باشد و در آينده نيز شاهد افزايش واردات باشيم.

وضعيت واردات ماشين الات نساجي در سال 1393 نزديک به يک ميليارد و 20 هزار دلار بوده است که در مقايسه با مدت مشابه خود در سال 1392 تفاوت چنداني نداشته است. در مقابل صادرات فرش ماشيني و منسوجات با رشد 10 درصدي همراه بوده است. به اين ترتيب 64 درصد از کل واردات صنعت نساجي مربوط به ماشين آلات است که شامل ماشين ريسندگي و بافندگي، شانه زني، حلاجي، آهارزني، برش، تکسچرايزينگ، کشش، کشبافي و ژاکارد و … مي شود. مهمترين شرکاي تجاري ايران در اين زمينه به ترتيب ميزان واردات ماشين آلات از آن ها؛ آلمان، چين، ايتاليا، امارات، بلژيک، ترکيه و هند است.

در سال 1392، شاهد 95 و نيم ميليون دلار واردات ماشين آلات نساجي به کشور بوده ايم که نسبت به سال پيش از خود با کاهش هفت درصدي همراه بوده است که خود نشانه اي از کاهش جريان نوسازي در صنعت نساجي است.

بر اساس آنچه مسئولان گمرگ اذعان داشته اند بيشترين ميزان ماشين آلات وارداتي در صنعتي نساجي مربوط به صنعت فرش و ريسندگي است؛ از اين رو مي توان گفت فرش ماشيني نسبت به ساير بخش هاي اين صنعت از سهم توليد بيشتري برخوردار است. اما اينکه بخش هاي ديگر صنعت براي احياي و نوسازي خودشان چه بايد بکنند و تاکيد و سرمايه گذاري بر توليد فرش هاي تراکم بالا که به گفته منتقدان آن ها بدون پشتوانه منسجم و محکم در زمينه دانش و طراحي راهي بازار شده است ضرورتي است که نبايد به آساني از کنار آن عبور کرد.

در پايان بايد به اين نکته هم اشاره کرد که از آنجايي که سرمايه و پول اصولا ترسو است و در شرايط فعلي بازار نيز سرمايه گذاري از قبل هم ترسناک تر شده است بعيد به نظر ميرسد شرکت ها و مديران کاربلد صنعت فرش ماشيني سرمايه خود را در جاي نامعلومي سرمايه گذاري کنند و يا به عبارت عاميانه تر بعيد به نظر ميرسد جايي بخوابند که زيرش آب برود! سرمايه گذاري براي خريد و نصب ماشين آلات هزار شانه به اندازه اي است که در صورت عدم وجود بازار و خريدار انجام نمي شود و اگر شرکتي بدون تحقيقات دقيق و نياز سنجي وارد اين بازار شود ضررهاي عمده اي را متحمل خواهد شد.

به هر حال نبايد فراموش کرد که همه اين ترس و واهمه ها تا زماني است که درباره بازار محدود داخلي صحبت مي کنيم. يعني در واقع در درياچه اي محدود شنا مي کنيم که ابعاد آن مشخص است اما اگر شرکت هاي فعال صنعت فرش ماشيني ما بتوانند موفقيت هاي خود در بخش صادرات را ادامه دهند در واقع به اقيانوسي وصل خواهيم شد که تا چشم کار ميکند آب دارد و هرچقدر در آن شنا کنيم به انتهايش نخواهيم رسيد. هر چند که نبايد فراموش کنيم شنا کردن در اقيانوس بسيار پر خطر تر است و بايد براي آن تا دندان مسلح شد. به اميد موفقيت تمام شرکت هاي فرش ماشيني ايران…

تحریریه مجله کهن

جهت عضویت در کانال تلگرام مجله کهن برروی لینک زیر کلیک کنید