کارآفرینی و فرش

شهدخت رحیم پور – دانشجو ارشد اقتصاد و مدیریت فرش، دانشکده هنر، دانشگاه کاشان

کارآفرینی و فرش  :: واژه كار آفرینی در طول زمان همراه با تحول شیوه های تولید و ارزشهای اجتماعی دچار دگرگونی مفاهیم شده است. خدمت به جامعه هدف اصلی یک کارآفرین است. کارآفرین می تواند شخصی حقیقی یا حقوقی باشد که توانایی تحمل ریسک و تبدیل  یک ایده بکر به فعالیت اقتصادی را دارد.

در ایران مشكل بیكاری و پیشبینی حادتر شدن آن در دهه 1380 موجب شد كه در زمان تدوین برنامه سوم توسعه، موضوع توسعه كارآفرینی مورد توجه قرار گیرد. كارآفرینی مفهومی وسیع تر از اشتغالزایی دارد. از آنجا که ایران با داشتن شاخص توسعه انسانی برابر 707  رتبه هشتاد و هشتم را در بین 187 کشوردر سال 2011  دارا بوده و اشتغال یکی از محورهای اصلی توسعه انسانی است توجه بیشتر به اقشار کسب و کار حائز اهمیت است. در این میان اشتغال فارغ التحصیلان رشته های گوناگون عاملی در جهت بالا بردن  شاخص توسعه انسانی است.

تورم نیروی انسانی بیکار در رشته فرش (به ویژه در بین دانشآموختگان دانشگاهی)، در شرایط کنونی کشور که جذب نیروی انسانی آماده به کار تقریبا متوقف شده و بخش خصوصی نیز توان جذب فارغ التحصیلان آماده به کار را ندارد اشتغال مولد یکی از پیامدهای مثبت پدیده کارآفرینی در این رشته است. بروز خلاقیتهای تولید ثروت در بین دانشگاهیان و فارغ التحصیلان این رشته فرصت مناسبی برای تولید مناسب فرش است.

ايجاد بنگاههاي كوچك و متوسط (Small & Medium Sized Enterprises=SME) در توسعه اقتصادي فرش کشور که نیاز به سرمايه گذاري کمتر، بازدهي بيشتر، ايجاد بستر مناسب براي نوآوري و افزايش صادرات دارد از ویژگیهای کارآفرینی در این زمینه محسوب می شود. بنگاه هاي كوچك و متوسط در كشورهاي مختلف جهان براساس معيارهاي كمي مانند تعداد كاركنان و ميزان گردش مالي (Turnover) و مشخصات كيفي مانند وحدت مالكيت و مديريت، مالكيت فردي و خانوادگي و استقلال از ساير بنگاهها تعریف شده اند. دقت نظر به این موضوع که شركتهاي كوچك انعطاف پذيري بيشتری دارند خلاقيت و نوآوري بيشتري در آنها صورت مي پذيرد. تطابق اين شركتها با تغييرات پرشتاب محيطـي و عوامل اقتصادي، اجتماعي، سياسي و قانوني سريعتر و راحت تر است. از طرفی جذب و اشتغال بخش عظيمي از فارغ التحصیلان فرش و تامين نيروي انساني متخصص جذابیتی بر تولیدات خلاقانه در فرش می گردد. سرمايه كمتر ايجاد اشتغال انگيزه بيشتر اين دسته از شركتهاست. در این میان باید این اصل را مدنظر داشت که کارآفرینی یک شغل نیست و بنگاه های کوچک تنها مثالی در زمینه فرش مانند سایر زمینه های کارآفرینی است. به گزارش خانه کارآفرینی؛ هر چند كمبود دانش اقتصادي، مالي و مديريتي بويژه در زمان تاسيس باعث بروز مشكلاتي براي اين گونه شركتها مي شود به گونه اي كه گاهي يك فرد مجبور به انجام كارهاي تخصصي متعددي مي شود كه خارج از صلاحيت حرفه اي وي است، آسيب پذيري اين دسته از صنايع را افزايش مي دهد.

از طرفی بيشتر متخصصان تمايل به فعاليت در شركتهاي بزرگ دارند و حتي ممكن است پس از كسب آموزشهاي لازم در صنايع كوچك، آن جا را ترك كنند. در بیشتر موارد شركتهاي متوسط و كوچك فاقد هرگونه تشكل حمايت كننده در امور بازاريابي و صادرات هستند و اين امر هزينه هاي صادراتي و ريسكهاي مرتبط با آن را افزايش مي دهد. “در سبک کارآفرینانه باید از تفکر واگرا استفاده شود نه تفکر همگرا و باید چراهای دوران کودکی را آغاز کرد اما نه درمورد چیزهای ناشناخته بلکه در دانسته های دوران بزرگی “(صمدآقایی،7،1383). با این دیدگاه و با توجه به رشد فرش ایران و قابلیتهای آن پرسش های زیادی در این زمینه مطرح است که بتوان یک سیکل نموداری متفاوت را برای آن ترسیم نمود، مثلا شركتهاي كوچك و متوسط می توانند نقش برجسته ای در اقتصاد كشور داشته باشند در صورتی که حمايت هاي گوناگوني از اين شركتها به عمل آيد كه باعث افزايش كارايي آنان شود. در حال حاضر بيشتر كشورهاي جهان شاهد افزايش تعداد اين گروه از شركتها است و اتاقهاي بازرگاني بعنوان ایجاد کننده رابطه با ديگر كشورهاي جهان براي تسهيل درامر مبادلات اقتصادي و صادرات و واردات، خدمات برجسته اي در اختيار شركتهاي كوچك و متوسط قرار مي دهند. فرهنگ و توسعه کارآفرینی در زمینه فرش اهمیتی ویژه دارد چرا که به گفته مدیسون؛ فرهنگ تعیین کننده نگرش افراد در جهت آغاز فعالیت کارآفرینانه است. علاوه بر آن هر زمانه ای، مدل های خاص کارآفرینی مطابق با نیازهای خاص جامعه را ایجاب می کنند.

از آنجا که بعد هنری فرش نیز مطرح می باشد کارآفرینی فرهنگی در زمینه فرش که مولفه ها و ساختار فرهنگ را در نظر داشته باشد و کمک به کارآفرینی اقتصادی نماید وجه دیگری از این عرصه زندگی را بیان می دارد. شناسایی نیازهای جامعه و تلاش برای رفع این نیازها که اعتبار اجتماعی را به همراه داشته باشد و خلا موجود را پاسخگو باشد و یا زمینه ای برای توسعه فرهنگ مرتبط با مردم آن جامعه، صورت دیگری از کارآفرینی است که اولین شرط آن جسارت و انتخاب سبک خاصی از زندگی است که از فرصتهای بدست آمده استفاده بهینه شود. كار آفريني روند پويايي در جهت افزايش و ايجاد سرمايه فرش است، اين كار توسط كسي انجام مي شود كه مخاطره از دست دادن زمان يا فرصت هاي شغلي ديگر را با هدف ايجاد ارزش براي يك محصول يا خدمت مي پذيرد. شرایط اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی کشور در سالهای اخیر موجب گردیده که در برنامه سوم توسعه به کارآفرینی خصوصا در ابعاد پژوهشی و آموزش و پرورش کارآفرینان توجه شود و اعتباراتی نیز در این راستا پیش بینی گردد علاوه بر آن منافع اعتباری برای پژوهش اشاعه فرهنگ کارآفرینی و نیز برنامه ریزی و حمایت از کارآفرینان توسط دستگاههای اجرایی مختلف یعنی ستادی و صنعتی و کشاورزی و غیره در نظر گرفته شده است. تحولات سريع دهه های اخير و شتاب گيري روند جهاني شدن موجب شده تا جوامع گوناگون تلاش كنند بيش از پيش خود را براي پذيرش تحول آماده نمایند. توانمندی اقتصادی و فرهنگی در این میدان همسو با جهان می تواند تنها با اندیشه و عمل به تصميم گيريهاي آني و ضروري و تجارب حاصل از فعاليتهاي بنگاههاي خرد و متوسط (SMEs) باشد که می توان از این سبک ها برای فرش الگوبرداری نمود.

تلاش و جستجو برای رسیدن به صورت های متنوع و پاسخگو به پرسش ها و خواسته های هر زمانه ای نگرش کارآفرینانه را طلب می کند. در زمینه فرش اکتفا ننمودن به وضع موجود، ایجاد خلاقیت برای بقا، تطیبق خود با موقعیت های تازه، کسب مهارت های جدید، پذیرش تفاوت ها و ارج نهادن به کار گروهی با توجه به دریافت موقعیت حساس و تعریف نشده فرش ایران در بازارهای جهانی و جایگزینی کالاهای مشابه در بازار داخلی اهمیت دانش فرش را افزون می نماید که بعنوان یک هنر بومی و ریشه ای بتواند در قالب ارائه هویتی خلاقانه علاوه بر تثبیت جایگاه ارزشی در جهان، فرصتی برای رهایی از بحران بیکاری و منسجم نمودن انرژی های نهان در ظهور سبکی هنرمندانه  باشد. خلاقیت لزوما نیاز به هوش فراوان ندارد نیاز به درایت و اندیشیدن عمیق است تا بتواند مثلا یک بنگاه کوچک را بازار ساز (Driving co market) نماید. در اینجا یادگیری یک فرآیند مادام العمر است. پروسه کارآفرینی فرش، از تولید و ترکیب خلاق منابع با توجه به قابلیت های مناسب در مواد اولیه فرش دستباف و خلق محصولات (کالا یا خدمات) مناسب با نیازها و افزودن دانش برای دستیابی به رفاه بیشتر مصرف کنندگان و کاربردی نمودن منابع در طراحی و خلق سازمان جدید فرصت های مناسبی اند. استیونسون کارآفرینی را بعنوان رویکرد مدیریتی تلقی میکند که فرصت ها بدون توجه به منابعی که فعلا در کنترل هستند، تحقیق و پیگیری می شوند. درك فرصتها توسط کارآفرینان فرش برای ایجاد اشتغال در کنار خلاقیت، عامل توسعه انسانی است و با بازارگردي (ارتباط با محيط زندگي، بازار و افراد و ارتباط از طریق رسانه های جمعی و شبكه اينترنت و…) با شناخت خلاء ها و فرصت ها و تجارب همراه است. استفاده از تجربه آنهایی که موفق بوده اند

بعنوان الگو براي كارآفرينان آتي مي تواند موثر و مفيد باشد. خصوصیات دیگری برای کارآفرینان ذکر میشود از جمله اینکه کارآفرین باید به مبارزه با سختی ها بپردازد، مدام در فکر یاد گرفتن باشد، از وقت خود استفاده بهینه ببرد، راکد نباشد و متوقف نشود. روزمرگی در تولیدات جامعه فرش و سبک جامعه ما عادي است رها شدن از ذهنيت عادي موجود كه فضاي جديد و مشعله جديد و نگرش جدید باشد. علاقمندی به پیشرفت های جدید را ایجاد می کند، خود کنترل باشد زیرا توانایی بالا در کنترل خود باعث کنترل و مدیریت محیط بیرون است. همواره به هدف نگاه کند و پیوسته در فکر رسیدن به هدف باشد، توانایی تشخیص اولویت ها که چه موقع چه کاری باید انجام شود را داشته باشد، خوش بین و شجاع باشد، قدرت تحمل بالایی داشته باشد (در نظر داشته باشیم که قدرت تحمل باعث ایجاد جاذبه است) و دارای انگیزه بسیار قوی برای انجام کارها باشد.

در ادامه موارد بیان شده باید دقت نمود که مفهوم نوآوري به جزء مهمی در تعريف كار آفريني تبديل شده است. مفهوم نوآور بودن در فرش شامل همه چيز، از خلق محصولي جديد تا ايجاد يك نظام توزيع يا حتي ايجاد يك ساختار سازماني جديد گنجانده می شود. در نظر داشتن اين مفهوم در بازار فرش در شرایط کنونی اصلی بسیار ضروری است که با ارائه محصولات جدید و ایجاد مزيت رقابتي مناسب تضمینی برای بقاي فرش گردد. با در نظر داشتن ساختارهای اقتصادی جامعه و معضل بیکاری در کنار بالا بودن نرخ رشد جمعیت و برنامه ریزی نامطلوب  دراز مدت، لزوم توجه به کارآفرینی در زمینه های گوناگون مهم است. از طرفی در جوامع در حال توسعه ای مانند ایران که تاکنون سازمان ها و موسسات دولتی در بخش های زیادی اداره امور را در اختیار داشته اند با متنوع شدن نیازها پاسخگوی بسیاری از نیازها نیستند و از لحاظ محدودیت در انعطاف پذیری و ناکارامد بودن سیستم هایی که با کمبود بودجه و نداشتن تعاملات مناسب با محیط پیرامونی قرار دارند نگرانی هایی را به همراه داشته است. در راستای این چالش های ایجاد شده مدیریت اثر بخش، مدیریت کارآفرینانه است.

“کارآفرینی یک سبک زندگی است و در آن خواستن چیزی هنگامی خواستن بحساب می آید که آنرا بخواهی و برای آن اقدام کنی
I want what I want when I want it  و توانستن هنگامی اتفاق می افتد که نتوانستن را فراموش کنی”(صمدآقایی،4،1383).

منابع:
– سایت خانه کارآفرینی
-کار آفرینی یک سبک زندگی ست/صمدآقایی،1383
-عوامل موثر بر کارآفرینی سازمانی در سازمان های بخش خدمات اجتماعی و فرهنگی و دولتی ایران/محمد مقیمی، فرهنگ مدیریت، سال دوم، شماره هفت1383
– اصول و موانع کارآفرینی/ حمیدرضا آراسته، رهیافت، ش29، س1382

منبع: شماره 20 مجله کهن

————————————————————————————

این مطلب را نیز بخوانید
پیشنهاد سردبیر : الیاف مصنوعی یا الیاف بشر ساخت چیست ؟ 

————————————————————————————
تحریریه مجله نساجی کهن
ارسال مقالات و ترجمه جهت انتشار در سایت : info@kohanjournal.com