صنعت نساجی ایران سالهاست از دنیا عقب مانده
نویسنده: بهنام قاسمی | سردبیر مجله نساجی کهن
در جریان نمایشگاه ITM 2026 استانبول، فرصتی فراهم شد تا با کامبیز مقراضی، کارشناس صنعت نساجی و فرش ماشینی، درباره وضعیت امروز صنعت نساجی ایران، آینده فناوری، نقش هوش مصنوعی و مهمتر از همه فاصله میان واقعیتهای اقتصادی کارخانههای ایرانی و روند توسعه جهانی گفتگو کنم.
در سالهای اخیر، نمایشگاههای بینالمللی بیش از هر زمان دیگری بر موضوعاتی مانند هوش مصنوعی، اتوماسیون، دیجیتالسازی و کارخانههای هوشمند تمرکز کردهاند. تقریباً تمام تولیدکنندگان بزرگ ماشینآلات نساجی از AI به عنوان نسل جدید تحول صنعتی یاد میکنند و راهکارهای جدید خود را حول محور بهرهوری، کاهش مصرف انرژی و تصمیمگیری هوشمند معرفی میکنند.
اما سؤال اصلی اینجاست؛ آیا صنعت نساجی ایران نیز امروز در نقطهای قرار دارد که بتواند همگام با این موج جهانی حرکت کند؟
کامبیز مقراضی معتقد است پاسخ این سؤال، قبل از هر چیز، به شرایط اقتصادی صنعت بستگی دارد.
به گفته او، مسیر پیشرفت فناوری در جهان هرگز متوقف نخواهد شد و صنایع ناچارند خود را با این روند تطبیق دهند، اما برای حرکت در این مسیر، وجود یک بستر مناسب ضروری است.
«دنیا همیشه رو به جلو حرکت کرده و امروز هم اجبار ذهنی و صنعتی برای پیشرفت وجود دارد؛ اما برای پیشرفت، قبل از هر چیز باید زیرساخت مناسب فراهم باشد.»
او توضیح میدهد که حتی بزرگترین برندهای تولیدکننده ماشینآلات نساجی نیز طی سالهای اخیر تحت تأثیر رکود اقتصادی، جنگها و کاهش سرمایهگذاری جهانی قرار گرفتهاند؛ موضوعی که باعث شده بسیاری از شرکتها به جای تمرکز کامل بر توسعه فناوری، ابتدا برای حفظ موقعیت و بقای خود تلاش کنند.
به گفته مقراضی، این شرایط به طور طبیعی بر سرعت تحقیق و توسعه نیز اثر میگذارد؛ هرچند بسیاری از شرکتها همچنان واحدهای تحقیق و توسعه فعال دارند.
«وقتی یک شرکت درگیر بقا میشود، طبیعتاً بخشی از انرژی و منابع آن از توسعه فناوری به سمت حفظ کسبوکار منتقل میشود.»
با این حال، او معتقد است که ظهور هوش مصنوعی، مسیر توسعه فناوری را نیز تغییر داده است.
اگر در گذشته تمرکز اصلی سازندگان ماشینآلات بر افزایش سرعت، ظرفیت تولید یا بهبود مکانیکی تجهیزات بود، امروز بسیاری از سرمایهگذاریها به سمت هوشمندسازی فرآیندها، تحلیل دادهها و استفاده از AI در کل زنجیره ارزش حرکت کرده است.
کامبیز مقراضی در این باره میگوید:
«امروز بسیاری از شرکتها به جای توسعه صرف ماشینآلات، روی هوشمندسازی، استفاده از AI و بهبود کل فرآیند تولید، بازاریابی و حتی مدیریت کارخانه تمرکز کردهاند.»
وی به عنوان نمونه به شرکت Zimmer Austria اشاره میکند که سرمایهگذاری قابل توجهی روی استفاده از هوش مصنوعی در فرآیندهای مختلف خود انجام داده است.
اما بخش مهم صحبتهای او زمانی مطرح میشود که بحث به وضعیت صنعت نساجی ایران میرسد.
به اعتقاد مقراضی، اگرچه آشنایی با فناوریهای جدید ضروری است، اما اولویت امروز کارخانههای ایرانی چیز دیگری است.
او معتقد است زمانی که بخش بزرگی از ظرفیت تولید کشور بلااستفاده مانده، صحبت درباره پیشرفتهترین فناوریهای جهان شاید هنوز اولویت اصلی نباشد.
«وقتی امروز ظرفیت تولید کارخانههای ما بین ۲۰ تا ۳۰ درصد است و حتی از امکانات فعلی هم نمیتوانیم حداکثر استفاده را ببریم، صحبت از تکنولوژیهای هایتک، فعلاً مسئله اصلی صنعت نیست.»
این نگاه، فاصله میان واقعیت اقتصادی صنعت ایران و روند توسعه جهانی را به خوبی نشان میدهد.
در حالی که بسیاری از کارخانههای اروپایی و آسیایی به دنبال هوشمندسازی کامل خطوط تولید هستند، دغدغه بخش قابل توجهی از تولیدکنندگان ایرانی، افزایش ظرفیت تولید، ثبات اقتصادی و بازگشت بازار است.
همچنین بخوانید: بازار روسیه؛ بزرگترین فرصت صادراتی صنعت نساجی ایران؟
مقراضی معتقد است در چنین شرایطی، مهمترین وظیفه فعالان صنعت، حمایت از یکدیگر برای عبور از این دوران دشوار است.
«شاید امروز زمان آن نباشد که صرفاً درباره شرایط آرمانی صحبت کنیم؛ بلکه باید به هم کمک کنیم تا صنعت از این دوره عبور کند و به شرایطی قابل قبول و پایدار برسد.»
به باور او، صنعت نساجی ایران هنوز از ظرفیتهای قابل توجهی برخوردار است و فاصله زیادی تا بازگشت به شرایط مطلوب ندارد؛ به شرط آنکه فضای اقتصادی، امکان استفاده بهتر از ظرفیتهای موجود را فراهم کند.
واقعیت این است که آینده صنعت نساجی جهان بدون هوش مصنوعی، دیجیتالسازی و اتوماسیون قابل تصور نیست. اما برای بسیاری از کارخانههای ایرانی، مهمترین فناوری امروز شاید نه یک ماشین جدید، بلکه بازگشت ثبات اقتصادی و امکان بهرهبرداری کامل از ظرفیتهای موجود باشد.
گفتگوی ما با کامبیز مقراضی نشان داد که فاصله فناوری ایران با جهان، تنها ناشی از نبود تکنولوژی نیست؛ بلکه نتیجه مجموعهای از عوامل اقتصادی، سرمایهگذاری، بازار و شرایط بینالمللی است.
شاید مهمترین پیام این گفتگو آن باشد که مسیر آینده صنعت ایران، از افزایش بهرهوری ظرفیتهای موجود آغاز میشود و پس از آن میتوان به استقبال نسل جدید فناوریهای هوشمند رفت.
برای مشاهده ویدیوی کامل این مصاحبه به لینک زیر مراجعه نمایید:
https://www.instagram.com/reel/DbArwcyNibL/?igsh=cGtqMHRxOXl6ZnZk
