رشد ۵ درصدی گواهینامههای OEKO-TEX؛ جهش ۲۱۴ درصدی پنبه ارگانیک
براساس تازهترین گزارش سالانه OEKO-TEX، این سازمان طی دوره ۲۰۲۵/۲۰۲۶ در مجموع ۶۰ هزار و ۴۹۵ گواهینامه و برچسب محصول صادر کرده است که نسبت به دوره قبل، رشد ۵ درصدی را نشان میدهد.
بیشترین رشد در حوزههای پنبه ارگانیک، گواهی مواد شیمیایی، ردیابی زنجیره تأمین و تولید پایدار ثبت شده است. این آمار نشان میدهد شرکتهای نساجی و پوشاک، همزمان با افزایش مقررات و سختگیری بیشتر درباره ادعاهای زیستمحیطی، توجه بیشتری به زنجیرههای تأمین قابل ردیابی و تأییدشده نشان میدهند.
گواهینامه OEKO-TEX ORGANIC COTTON بالاترین نرخ رشد را در میان برنامههای این سازمان ثبت کرد. تعداد گواهینامههای این بخش از ۱۵۹ مورد در سال ۲۰۲۴/۲۰۲۵ به ۵۰۰ مورد در دوره ۲۰۲۵/۲۰۲۶ رسید که معادل رشد ۲۱۴ درصدی است.
این گواهینامه اکنون در بیش از ۲۰ کشور حضور دارد و حجم کل الیاف تأییدشده از سوی پنبهپاککنیها در تراکنشهای تکمیل و تأییدشده به ۳۳.۷ میلیون کیلوگرم رسیده است.
ردیابی و گواهی مواد شیمیایی، محرکهای اصلی رشد
OEKO-TEX پلتفرم TextileGenesis را در فرایندهای صدور و اعتبارسنجی گواهینامه ORGANIC COTTON ادغام کرده است. این سامانه دیجیتال مبتنی بر توکن، پنبه تأییدشده را از مزرعه و در طول تراکنشهای مختلف زنجیره تأمین تا محصول نهایی ردیابی میکند.
هدف از این طرح، جایگزینکردن اسناد کاغذی با یک سیستم دیجیتال توسعهپذیر و مقاومتر در برابر تقلب است. OEKO-TEX اعلام کرده است که پنبه ارگانیک بهعنوان مرحله آزمایشی این برنامه انتخاب شده و پس از تثبیت آن، ردیابی دیجیتال بهتدریج به دیگر گواهینامهها و برچسبها نیز گسترش خواهد یافت.
در این دوره، نخستین محصول دارای برچسب OEKO-TEX MADE IN GREEN بر پایه گواهینامه ORGANIC COTTON نیز عرضه شد. این برنامه، تأیید منبع الیاف ارگانیک را با ردیابی زنجیره تأمین و ارائه اطلاعات درباره شرایط اجتماعی و زیستمحیطی تولید ترکیب میکند.
تعداد برچسبهای MADE IN GREEN با رشد ۱۳ درصدی، از ۱۸ هزار و ۴۸ مورد به ۲۰ هزار و ۴۲۷ مورد رسید. درحالحاضر بیش از ۶ هزار شرکت در زنجیره تأمین MADE IN GREEN حضور دارند.
STANDARD 100 همچنان بزرگترین برنامه گواهی OEKO-TEX باقی مانده است. در دوره ۲۰۲۵/۲۰۲۶ تعداد ۳۶ هزار و ۵۹۲ گواهینامه در این بخش صادر شد که در مقایسه با ۳۶ هزار و ۵۴۳ مورد در دوره قبل، تقریباً بدون تغییر بوده است.
تعداد گواهینامههای ECO PASSPORT نیز با رشد ۱۳ درصدی به ۲ هزار و ۲۷۰ مورد رسید. این برنامه اکنون بیش از ۶۸ هزار محصول شیمیایی تأییدشده را پوشش میدهد و بیش از هزار و ۴۰۰ مشتری در بیش از ۵۰ کشور دارد.
دامنه گواهینامه ECO PASSPORT در ژوئن ۲۰۲۶ به مواد شیمیایی مورد استفاده در تصفیه پساب نیز گسترش یافت. این اقدام پس از اضافهشدن مواد شیمیایی پایه و مواد مورد استفاده در تعمیر و نگهداری در سال ۲۰۲۵ انجام شد.
از سال ۲۰۲۶، گواهینامه پلیمرهای دارای ECO PASSPORT میتواند استفاده از مواد بازیافتی را نیز مشخص کند؛ البته به شرط آنکه اطلاعات و مدارک لازم درباره بازیافت ارائه شده باشد.
تعداد گواهینامههای صادرشده OEKO-TEX STeP نیز با رشد ۱۳ درصدی از ۵۱۹ به ۵۸۵ مورد افزایش یافت. این سازمان در مجموع هزار و ۴۹۳ گواهینامه معتبر STeP در سراسر جهان دارد که کارخانههای تحت پوشش آن بیش از ۱.۳ میلیون نیروی کار را استخدام کردهاند.
میانگین امتیاز مسئولیت اجتماعی واحدهای دارای گواهینامه STeP نیز ۸۹ درصد اعلام شده است.
LEATHER STANDARD تنها گروه اصلی بود که کاهش تعداد گواهینامه را تجربه کرد. تعداد گواهینامههای این بخش با افت ۶ درصدی از ۱۲۶ به ۱۱۸ مورد رسید. تعداد گواهینامههای RESPONSIBLE BUSINESS نیز بدون تغییر در سطح سه مورد باقی ماند.
همچنین بخوانید: ایاز: اطمینان از سلامت و کیفیت با استاندارد جهانی OEKO-TEX
سختگیری بیشتر OEKO-TEX درباره PFAS و مدیریت مواد شیمیایی
ایمنی شیمیایی یکی از محورهای اصلی فعالیت OEKO-TEX در دوره مورد بررسی بوده است.
این سازمان در سال ۲۰۲۴ استفاده عمدی از مواد PFAS را در تمام برنامههای گواهی خود ممنوع کرد. بااینحال، ماندگاری بسیار بالای این مواد باعث میشود آلودگی ناخواسته همچنان از طریق آب، مواد اولیه، محیط یا تجهیزات تولید وارد محصولات شود.
OEKO-TEX در ژانویه ۲۰۲۶ محدودیتهایی را برای ترکیبات مجزای PFAS و همچنین میزان کل این مواد تعیین کرد. به گفته این سازمان، الزامات جدید با برخی از سختگیرانهترین چارچوبهای قانونی موجود در جهان همراستا هستند.
همکاری میان OEKO-TEX STeP و پلتفرم مدیریت مواد شیمیایی The BHive نیز گسترش یافته است.
درحالحاضر ۳۰۶ واحد تولیدی به این پلتفرم متصل شدهاند که نسبت به سال قبل ۸ درصد افزایش یافته است. از این تعداد، ۲۱۸ واحد اطلاعات موجودی مواد شیمیایی خود را در سامانه بارگذاری کردهاند.
بازرسان بهطور منظم ۲۵ هزار و ۵۴۵ ماده شیمیایی بارگذاریشده را بررسی کردهاند. تنها ۱۶ درصد از این مواد دارای گواهینامه ECO PASSPORT بودهاند؛ هرچند سهم آنها نسبت به سال قبل پنج واحد درصد افزایش یافته است.
این اطلاعات در کنار نمایش پیشرفتهای انجامشده، نشان میدهد هنوز ظرفیت قابلتوجهی برای افزایش استفاده از مواد شیمیایی تأییدشده در صنعت نساجی وجود دارد.
سهم ۶۴ درصدی آسیا از گواهینامهها و برچسبهای OEKO-TEX
آسیا با ۳۸ هزار و ۴۰۶ گواهینامه و برچسب، معادل ۶۴ درصد کل آمار جهانی، همچنان بزرگترین منطقه در شبکه OEKO-TEX است.
اروپای غربی با ۱۵ هزار و ۳۰۱ گواهینامه و برچسب و سهم ۲۵ درصدی در رتبه دوم قرار دارد. خاورمیانه نیز با ۳ هزار و ۸۹۹ گواهینامه و برچسب، ۶ درصد از کل آمار را به خود اختصاص داده است.
سهم اروپای شرقی ۲ درصد و سهم آمریکای شمالی، آفریقا و آمریکای مرکزی و جنوبی هرکدام حدود یک درصد بوده است. تعداد گواهینامهها و برچسبهای ثبتشده در آفریقا به ۴۶۹ مورد رسید.
نهادهای صدور گواهینامه و دفاتر تماس OEKO-TEX اکنون در بیش از ۷۰ کشور حضور دارند.
برای حفظ هماهنگی و کیفیت در این شبکه جهانی، ۱۱ هزار و ۱۳۷ بازدید حضوری مرتبط با STANDARD 100، LEATHER STANDARD، ECO PASSPORT و ORGANIC COTTON انجام شده است. ممیزیهای STeP نیز بهصورت جداگانه و در قالب فرایند صدور این گواهینامه اجرا شدهاند.
OEKO-TEX همچنین بیش از ۱۰ هزار نمونه را از فروشگاهها، بازدیدهای حضوری و فرایند تمدید گواهینامه جمعآوری کرده است. بررسی این نمونهها به تهیه بیش از ۸ هزار و ۳۰۰ گزارش آزمایش و انجام بیش از ۴۷ هزار آزمایش و کنترل منجر شد.
این آزمایشها بیش از ۸۰۰ ماده بالقوه مضر را پوشش دادهاند.
OEKO-TEX طی دوره ۲۰۲۵/۲۰۲۶ در مجموع ۸۷ شکایت دریافت کرد. حدود ۷۷ درصد این شکایتها به مؤسسات صدور گواهینامه و ۱۳ درصد به دارندگان گواهینامه مربوط بودند.
نزدیک به دوسوم شکایتها با STANDARD 100 ارتباط داشتند که با توجه به گستردگی استفاده از این گواهینامه، قابل انتظار است.
افزایش تقاضا برای ادعاهای قابلتأیید، نشاندهنده حرکت صنعت نساجی و چرم به سمت ردیابی دقیقتر، شفافیت شیمیایی و ارائه مستندات معتبر برای ادعاهای پایداری است.
با افزایش سختگیری قوانین اروپا درباره ادعاهای زیستمحیطی، از نهادهای صدور گواهینامه انتظار میرود علاوه بر انطباق محصول، اعتبار اطلاعات و تراکنشهای پشتیبان هر ادعا را نیز اثبات کنند.
