هشدار صنعت نساجی ترکیه درباره تعرفه جدید ۱۲.۵ درصدی آمریکا
نمایندگان صنعت نساجی و پوشاک ترکیه از دولت این کشور خواستهاند مذاکرات فوری با واشنگتن را آغاز کند؛ زیرا تعرفه اضافی ۱۲.۵ درصدی آمریکا بر بخشی از کالاهای وارداتی از ترکیه میتواند قدرت رقابت صادرکنندگان این کشور در بازار آمریکا را بهشدت کاهش دهد.
تعرفه جدید از ساعت ۰۰:۰۱ بامداد ۲۴ جولای به وقت شرق آمریکا و براساس بخش ۳۰۱ قانون تجارت ایالات متحده اجرایی شد. به دلیل اختلاف زمانی، برخی رسانههای ترکیه ۲۵ جولای را تاریخ آغاز اجرای این تعرفه اعلام کردهاند.
این تصمیم بخشی از اقدام تجاری گسترده آمریکا برای اعمال تعرفههای اضافی ۱۰ تا ۱۲.۵ درصدی بر واردات از ۶۰ شریک تجاری است. واشنگتن اعلام کرده این تعرفهها به دلیل نگرانی از ضعف برخی کشورها در جلوگیری از ورود کالاهای مرتبط با کار اجباری به زنجیرههای تأمین آنها اعمال شده است.
تعرفه ۱۲.۵ درصدی معمولاً به حقوق گمرکی عادی هر محصول اضافه میشود؛ بنابراین میزان نهایی تعرفه برای تمام منسوجات و پوشاک ترکیه یکسان نیست و براساس کد گمرکی محصول، کشور مبدأ و معافیتهای احتمالی تغییر میکند.
فعالان صنعت نساجی ترکیه معتقدند این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که صنعت نساجی و پوشاک این کشور پیشتر نیز با افزایش هزینههای تولید، تعطیلی شرکتها، کاهش اشتغال و رقابت شدید کشورهای دارای هزینه تولید پایین مواجه بوده است.
اردال باغچیوان، رئیس اتاق صنایع استانبول، تصمیم آمریکا را «بیعدالتی آشکار» در حق تولیدکنندگان نساجی و پوشاک ترکیه توصیف کرد.
به گفته باغچیوان، تعرفه جدید موقعیت شرکتهای ترکیهای را در برابر رقبا تضعیف میکند و با اصول تجارت منصفانه و متقابل سازگار نیست. او همچنین پرسید چرا ترکیه، با وجود نداشتن مازاد تجاری دائمی و قابلتوجه با آمریکا، مشمول رفتاری مشابه کشورهای دارای مازاد تجاری بزرگ شده است.
درخواست برای رفتار تعرفهای مشابه اتحادیه اروپا
شرف فایات، رئیس شورای صنعت پوشاک اتحادیه اتاقها و بورسهای کالای ترکیه، اعلام کرد تعرفه جدید تولیدکنندگان ترکیه را در برابر رقبای اروپایی و آسیایی در موقعیت ضعیفتری قرار میدهد.
به گفته فایات، این تصمیم میتواند مجموع تعرفه واردات برخی محصولات نساجی و پوشاک ترکیه به آمریکا را به حدود ۲۹ درصد افزایش دهد؛ درحالیکه تعرفه محصولات مشابه از کشورهای اتحادیه اروپا حدود ۱۶.۵ درصد اعلام شده است. البته میزان نهایی تعرفه با توجه به نوع محصول متفاوت خواهد بود.
فایات هشدار داد که افزایش فاصله تعرفهای میتواند مزیت رقابتی ترکیه را نهتنها در برابر تولیدکنندگان اروپایی، بلکه در مقایسه با تأمینکنندگان بزرگی مانند بنگلادش، ویتنام و اندونزی کاهش دهد.
او همچنین گفت مقامات وزارت تجارت و وزارت امور خارجه ترکیه در حال مذاکره با طرف آمریکایی هستند و ابراز امیدواری کرد این گفتوگوها به نتیجه مثبتی منجر شود. به اعتقاد او، ترکیه باید حداقل از شرایط تعرفهای مشابه کشورهای اتحادیه اروپا برخوردار شود.
همچنین بخوانید: صادرات صنعت نساجی ترکیه در چهار ماه نخست ۲۰۲۶ به ۳.۷ میلیارد دلار رسید
اهمیت بازار آمریکا برای صادرکنندگان ترکیه
براساس آمار مجمع صادرکنندگان ترکیه، ارزش صادرات منسوجات، مواد اولیه نساجی و پوشاک این کشور در سال ۲۰۲۵ به ۲۶.۲ میلیارد دلار رسید.
از این میزان، ۱۶.۸ میلیارد دلار مربوط به پوشاک و ۹.۴ میلیارد دلار مربوط به منسوجات و مواد اولیه نساجی بود.
صادرات این بخشها به آمریکا نیز در همین دوره به حدود ۱.۴ میلیارد دلار رسید و بازار آمریکا سهمی معادل ۵.۳ درصد از کل صادرات نساجی و پوشاک ترکیه را به خود اختصاص داد.
اگرچه این سهم هنوز نسبتاً محدود است، آمریکا به دلیل واردات سالانه بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار منسوجات و پوشاک، یکی از بازارهای دارای ظرفیت رشد برای صادرکنندگان ترکیه محسوب میشود.
ترکیه در سال ۲۰۲۵ پنجمین صادرکننده بزرگ منسوجات و مواد اولیه نساجی جهان پس از چین، اتحادیه اروپا، هند و آمریکا بود. سهم این کشور از صادرات جهانی حدود ۳.۳ درصد برآورد شد و منسوجات فنی، پارچههای تاریپودی، منسوجات خانگی و پارچههای حلقوی از مهمترین گروههای صادراتی آن بودند.
اعتراض فعالان بازار نساجی لالهلی استانبول
تصمیم آمریکا با واکنش منفی تولیدکنندگان و تجار منطقه لالهلی استانبول، یکی از مراکز شناختهشده تجارت نساجی و پوشاک ترکیه، نیز همراه شده است.
غیاثالدین ایوبکوجا، رئیس انجمن صنعتگران و بازرگانان لالهلی، گفت فعالان صنعت از تصمیم آمریکا احساس ناامیدی و خیانت میکنند.
او با اشاره به اظهارات مکرر دونالد ترامپ درباره روابط دوستانه با ترکیه گفت: «از پشت توسط یک دوست خنجر خوردیم.»
ایوبکوجا افزود صادرکنندگان ترکیه پیش از این تصمیم نیز برای حفظ قدرت رقابت خود با مشکلات جدی روبهرو بودند و تعرفه جدید فشار مضاعفی بر شرکتها وارد خواهد کرد.
او از رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، خواست این موضوع را در بالاترین سطح سیاسی با واشنگتن مطرح کرده و برای لغو یا اصلاح تصمیم تلاش کند.
تشدید فشار بر صنعت درگیر تعطیلی و کاهش اشتغال
تعرفه جدید آمریکا در یکی از دشوارترین دورههای صنعت نساجی و پوشاک ترکیه اعمال شده است. تورم بالا، افزایش هزینه نیروی کار و انرژی، دشواری تأمین مالی و شرایط نرخ ارز، حاشیه سود تولیدکنندگان را کاهش داده است.
برخی شرکتهای ترکیهای نیز برای بهرهمندی از هزینههای پایینتر، بخشی از تولید خود را به کشورهایی مانند مصر منتقل کردهاند.
آمار سازمان تأمین اجتماعی ترکیه نشان میدهد که از دسامبر ۲۰۲۴ تا ماه مه ۲۰۲۶، تعداد ۱,۰۱۱ شرکت نساجی تعطیل شدهاند و شمار شرکتهای فعال این صنعت به ۱۸,۴۵۰ واحد کاهش یافته است. اشتغال در صنعت نساجی نیز در همین دوره ۴۱,۰۸۶ نفر کاهش پیدا کرد.
شرایط در بخش پوشاک دشوارتر بوده است؛ بهطوریکه طی این مدت ۴,۷۶۶ شرکت پوشاک تعطیل شدند و تعداد شاغلان این صنعت ۸۰,۶۸۶ نفر کاهش یافت.
در مجموع، صنایع نساجی و پوشاک ترکیه طی ۱۸ ماه منتهی به ماه مه ۲۰۲۶، تعداد ۵,۷۷۷ شرکت و ۱۲۱,۷۷۲ فرصت شغلی را از دست دادند. براساس گزارشها، مجموع کاهش اشتغال این دو صنعت طی سه سال گذشته از ۳۰۰ هزار نفر فراتر رفته است.
اکنون فعالان صنعت نگراناند که افزایش هزینه دسترسی به بازار آمریکا، فشار بیشتری بر تولید، صادرات و اشتغال در یکی از مهمترین صنایع ترکیه وارد کند.
