مدیریت مصرف انرژی در صنعت نساجی
این پروژه برای حدود 40 كارخانه صنعت نساجی با دیماند برق بیش از 3 مگاوات، در چهار شاخة تولید پارچه و نخ از پنبه و الیاف مصنوعی، تولید پارچه فاستونی، تولید فرش و تولید الیاف مصنوعی اجراء شده است.
این پروژه برای حدود 40 كارخانه صنعت نساجی با دیماند برق بیش از 3 مگاوات، در چهار شاخة تولید پارچه و نخ از پنبه و الیاف مصنوعی، تولید پارچه فاستونی، تولید فرش و تولید الیاف مصنوعی اجراء شده است. اهداف این طرح عبارتند از:
ـ تعیین شاخصهای انرژی بخشهای مختلف تولید (ریسندگی، بافندگی، رنگرزی، چاپ، تكمیل)
ـ تعیین درصد مصرف انرژی فرآیند نسبت به انرژی كل در هر كارخانه
ـ ارائه راهكارهای بهینهسازی مصرف انرژی خاص این صنعت
ـ تشكیل نرمافزار بانكهای اطلاعات مصرف انرژی و تكنولوژی و تهیه بروشور
براساس تجزیه و تحلیل نتایج پرسشنامههای انرژی در كارخانجات تولید پارچه و نخ از پنبه و الیاف مصنوعی به طور متوسط در بخش ریسندگی برای تهیه یك كیلوگرم نخ 8/52 مگاژول، در بخش بافندگی برای یك متر مربع پارچه بافته شده، 94/4 مگاژول و در بخش تكمیل 16 مگاژول به ازا یك متر مربع پارچه، انرژی مصرف میشود.
این مقادیر برای كارخانجات تولید پارچه فاستونی به ترتیب 28/7 كیلووات ساعت بر كیلوگرم نخ، 49/7 مگاژول بر مترمربع و 9/63 مگاژول بر مترمربع و در صنایع فرش ماشینی به ترتیب 7/1 كیلووات ساعت بر كیلوگرم نخ، 77/14 مگاژول بر مترمربع و 53/26 مگاژول بر مترمربع میباشد. شاخصهای مصرف انرژی در 38 كارخانه برای بخشهای ریسندگی، بافندگی و تكمیل تعیین و با یكدیگر مقایسه گردیدهاند. شاخصهای انرژی و خط متوسط مصرف در قالب نمودارهای مختلف معین شده است.
با انجام ممیزی انرژی در 4 كارخانه، پتانسیل صرفهجوئی انرژی الكتریكی 234 مگاوات ساعت و سوختهای فسیلی 565 میلیون مگاژول در سال برآورده گردیده كه با اعمال راهكارهای ارائه شده برای هر بخش ضمن كاهش تلفات انرژی موجب كاهش هزینه انرژی این چهاركارخانه، سالیانه به مبلغ 4 میلیارد ریال طبق قیمتهای انرژی سال 78 خواهد شد.
شاخصهای مصرف انرژی
نمودارهای مصرف ویژه انرژی (SEC: Specific Energy Consumption)، یعنی مقدار انرژی مصرفی به ازای واحد تولید را در سه شاخه صنعت نساجی، شامل: تولید پارچه از پنبه و الیاف مصنوعی، پارچة فاستونی و فرش بافی نشان میدهد كه براساس اطلاعات ارائه شده از سوی مدیران انرژی كارخانجات مختلف نساجی كشور ترسیم شدهاند.
در هر شاخه برای بخشهای ریسندگی، بافندگی و رنگرزی ـ چاپ ـ تكمیل نمودارهای مربوطه به طور جداگانه ارائه شدهاند. به علاوه برای همه نمودارها، میانگین مصرف ویژه انرژی (SECav) محاسبه و خط متوسط رسم گردیده است.
پائین بودن مصرف ویژه انرژی (SEC) در تعدادی از كارخانجات نسبت به خط متوسط (داخلی) لزوماً به این مفهوم نیست كه مصرف انرژی در آنها بهینه بوده، بلكه تنها میتوان گفت كه نسبت به سایر كارخانهها وضعیت بهتری دارند و ممكن است در مقایسه با استانداردهای بهینة مصرف جهانی، مصرف انرژی بیشتری نیز داشته باشند.
همانطور كه مشاهده میشود، مصرف ویژه تعدادی از كارخانهها، فاصلة نسبتاً زیادی تا میانگین مصرف ویژه انرژی (SECav) دارد كه دلیل آن عمدتاً فرسودگی دستگاهها و همچنین تولید با ظرفیت بسیار پائین در این كارخانجات میباشد.
به طور كلی مواردی كه موجب تلفات انرژی و افزایش SEC در بخشهای مختلف فرآیندهای نساجی میشوند، عبارتند از:
1-در بخش ریسندگی: پر نبودن همة چشمههای دستگاههای فلایر، رینگ و اپناند، وجود دستگاههای فلایر و رینگ به جای اپناند و استفاده از نشانه برای تولید نخ ظریف.
2-در بخش بافندگی: خلاص كار كردن ماشینهای بافندگی هنگام پارگی نخ، بالا بودن توان الكتروموتورهای ماشینهای بافندگی نسبت به بار واقعی آنها و عدم كنترل بهینه رطوبت و دمای سالنها.
3-در بخش رنگرزی ـ چاپ و تكمیل: عدم تنظیم دما و حجم مناسب شویندهها، نبود تجهیزات اندازهگیری دما و رطوبت در دستگاهها، اتلاف حرارت از طریق گازهای خروجی از دستگاه تثبیت كنندة رنگ و مناسب نبودن حرارت دستگاه ترموزول.
البته با توجه به شرایط آب و هوایی مناطق مختلف كشور، سیستم گرمایش و سرمایش و روشنایی فضای محوطهها و سایر مصارف جانبی دیگر نیز در افزایش SEC سهم قابل توجهی دارند.
همچنین قابل ذكر است كه تعدادی از كارخانهها، بخشی از مواد اولیه مورد نیاز بخشهای بافندگی و تكمیل خود را از كارخانجات دیگر تهیه میكردهاند و تعداد دیگری نیز محصولات نخ و پارچة خود را به عنوان محصول میانی میفروختهاند.
این موارد، امكان مقایسه دقیق و كامل كارخانجات را از لحاظ مصرف انرژی كاهش میدهد. با این وجود، هدف از ارائه این نمودارها در مرحله اول، رسیدن كارخانجات با مصرف بیشتر انرژی به مقدار متوسط داخلی مصرف بوده است. بدیهی است هدف نهایی، دستیابی كارخانجات به وضعیت مصرف بهینه و استانداردهای جهانی مصرف در این شاخه صنعتی خواهد بود.
