ابريشم بافي، هنري چند هزار ساله
بنا به شواهد تاريخ، کشف و پرورش کرم ابريشم براي نخستينبار در چين باستان آغاز شد. چينيها پس از کشف ابريشم و استفاده از آن در تهيه انواع پارچهها و پوشاک توانستند سالها آن را از ديگر کشورها پنهان کنند اما پس از سه هزار سال پنهانکاري کشورهايي مانند ژاپن و ايران به اين اطلاعات دست يافته و اين صنعت گسترش يافت. صنعت ابريشمبافي در ايران از سابقه طولاني برخوردار است و آثار بهدست آمده از حفاريهاي تپههاي مارليک و چراغعلي اين ادعا را تاييد ميکند. در گذشته پارچههاي ابريشمي با تارهاي طلا و نقره در شوشتر، شيراز، فسا و اصفهان بافته ميشدند. در حال حاضر نيز از مراکز ابريشمبافي ايران راميان، مينودشت و ترکمن صحرا در استان گلستان و روستاي زاوين، کلات نادري، راز، جرگلان، مانه و سملقان در استان خراسان ميتوان نام برد
بافت پارچههاي ابريشمي داراي سه مرحله، چلهکشي، آمادهسازيدار و بافت است.
چلهکشي: براي چلهکشي در بافت پارچههاي ابريشمي از روش چله دواني استفاده ميشود و به تعداد مورد نياز پايههاي چوبي در زمين نصب ميکنند فاصله ميان دو ميله 20 سانتيمتر در 5/1 متر است نخهاي ابريشمي رنگين را با هم کشيده و به ترتيب از ميله اول پيچيدن را آغاز ميکنند (اين عمل را آنقدر ادامه ميدهند تا تعداد تارهاي آنها به 80 تار برسد در پايان کار تارها را به صورت يک کلاف بزرگ جمعآوري کرده و به روي دستگاه ابريشم بافي سوار ميکنند.) سپس تارهاي ابريشم گلوله شده را ميان نخهاي پنبهاي که به دورني متصل است عبور ميدهند. آماده سازي و بافت: پس از اين که تارها طبق نقشه طراحي شده از گورد و شانه عبور کرد انتهاي تارها به نورد، چوب گردي که به دار سوار است متصل ميشود. تارهاي ابريشم را به صورت ضربدري از ميان نخهاي پنبهاي رد ميکنند. پس از آماده شدن دستگاه، بافنده به روي صندلي دستگاه نشسته و پاهاي خود را روي پدال قرار ميدهد. بافنده با پاي راست بر پدال فشار وارد ميکند اين کار باعث ميشود هر بار يکي از نيهاي گورد بالا رود و نخهاي متصل به خود را نيز بالا بکشد و اين کار موجب باز شدن تارها از هم ميشود و راه را براي عبور باز ميکند. پس از باز شدن تارها پود ابريشم که بر ماسوره پيچيده و در ماکو قرار گرفته از ميان تارها عبور ميکند. بعد از عبور ماکو با پاي چپ بر پدال فشار آورده جهت تارها عوض ميشود پس از اين کار با شانه محکم روي پود کوبيده ميشود يک بار ديگر روي پدال فشار آورده و پس از باز شدن تارها ماکو را از آن عبور ميدهند به اين ترتيب با تکرار اين مرحله طرح يا نقش خاصي که از قبل طراحي شده بافته ميشود.
صنايع ابريشمبافي به لحاظ ارزش افزوده فراواني كه حاصل ميكند در جهان بويژه در كشورهاي داراي صنعت ابريشم اهميت ويژهاي دارد. سرمايهگذاري در اين رشته در مقايسه با ديگر فعاليتهاي توليدي كمتر بوده و زمان بازگشت سرمايه آن سريعتر است. بهبود هواي محيط و جلوگيري از فرسايش خاك را ميتوان از ويژگيهاي زيست محيطي آن نام برد. اهميت اقتصادي اين فعاليت از آن جهت مورد تاكيد است كه ميتواند با تامين مواد اوليه برخي از صنايع مانند نساجي، پزشكي، نظامي، دامپروري و طيور و بافت فرش، موجبات كسب درآمد ارزي قابل توجهي براي كشور داشته و اشتغالزايي بالايي را بهوجود آورد.
