نساجي، صنعت منتخب

1- لطفا راجع به وظايف كلي و شرح وظايف ستاد توسعه فناوري نانو توضيحاتي  را بفرمائيد. ‏
نانو يك فناوري و علم جديد است كه امروز در تمامي صنايع وارد شده است و موج هاي ثانويه آن نيز در سالهاي اخير ظاهر شده است. حتي مي توان گفت ضريب نفوذ اين فناوري در صنايع مختلف از ‏IT‏ و بيوتكنولوژي هم بيشتر است و مي تواند تمام حوزه هاي صنعت را تحت تاثير قرار دهد.
به همين منظور و با توجه به اهميت امر يك برنامه 10 ساله در كشور نوشته شد و ستاد فناوري نانو نيز از سال 82 تشكيل گرديد. پس از بازنگري و تغيير برخي دسته بندي ها و تلفيق برخي كار گروه ها و نيز ‏‎ out source‎‏ كردن برخي فعاليت ها در اين سند،  به يك سند تكميلي دست پيدا كرديم كه تا سال 93 برنامه ستاد خواهد بود.
تركيب اين ستاد  شامل معاون اول رئيس جمهور (رئيس ستاد)، رئيس سازمان مديريت و برنامه ريزي ، وزراي اقتصاد و دارايي، بهداشت و درمان، جهاد كشاورزي ، صنايع و معادن ، علوم و تحقيقات و فناوري  و وزير نفت، دبير ستاد و 5 نفر از صاحب نظران و مديران برجسته كشور ميشود.
مهمترين هدف اين ستاد توليد ثروت و بهبود زندگي مردم است. هدف ما ورود بخش صنعتي به حوزه نانو است كه قطعاً ساير بخش ها نيز به دنبال آن خواهند آمد و اين روند در تمام رويكردهاي سند دنبال مي شود.
اهداف عمده اين سند ورود ايران به صف 15 كشور برتر دنيا در فناوري نانو در تمامي شاخه هاست كه نتيجه آن سهم 2 درصدي از كل بازار جهاني اين فناوري است. اين سهم تنها به بخش توليد ثروت مربوط است و به طور كلي از نظر تمام شاخص ها مانند تكنولوژي، توليد علم و … پيش بيني ما‏‎ ‎‏ كسب رتبه پانزدهم دنياست.‏
رتبه ما در جهان در حال حاضر از نظر علمي بيست و هفتم است و در حوزه هاي صنعتي و بازار نيز موقعيت مناسبي داريم. رويكرد اصلي ستاد ميدان دادن به بخش خصوصي است به همين دليل بدنه ستاد بسيار كوچك است و فقط به مديريت كلان و سازماندهي امور مي پردازد.
مثلا ما در زمينه هاي مختلف نظير آموزش، پژوهش و … وارد جزئيات نمي شويم و تنها با ارائه آيين نامه ها، دستور العمل ها و قوانين ستاد به بخش خصوصي به مديريت و نظارت مي پردازيم.‏

2- وضعيت صنعت نساجي در اين حوزه چگونه است؟
در حال حاضر در كشور شركت هايي موجود هستند كه مواد خام مصرفي در صنايع نانو را با يك سري ويژگي هاي خاص توليد مي كنند. در مرتبه بعدي شركت هايي داريم كه فرآيندهاي مياني را انجام مي دهند. دسته بعدي شركت هايي هستند كه محصول نهايي را توليد مي كنند و از تمام ويژگي ها و خصوصيات اين مواد در محصول نهايي استفاده مي كنند كه امروزه در دنيا اين دست از شركت ها رشد بسيار زيادي كرده اند. به ويژه در كشور هايي مانند چين، تايوان و … كه به ويژه در مرحله‏‎ finishing ‎‏ با روشهايي بسيار ساده و ارزان ارزش افزوده زيادي به كالاي خود اضافه مي كنند.‏
در حال حاضر شركت هايي مانند نرمين شيمي، نانو پاك پرشيا و نانو نصب پارس توليد كنندگان مواد اوليه نانويي هستند و موادي مانند نانو ذرات نقره، اكسيد تيتان  وتركيبات هيبريدي ديگر را توليد مي كنند.  شركت هايي مانند والا پوش در زمينه توليد پارچه و گراد و كاسبر نيز در توليد كالاي نهايي مشغول هستند.  ‏
از جمله شركت هاي نساجي كه در حال حاضر در حال بررسي و تحقيق بر روي وارد كردن نانو به چرخه توليد خود هستند مي توان به شركت هاي ايران مرينوس ، سبلان پارچه ، فرش مشهد ، پتوي گلبافت ، نفيس نخ و . . .   اشاره كرد. ‏
متاسفانه به غير از شركت هاي ذكر شده كه در حال حاضر بسيار موفق عمل مي كند مابقي مديران بخش نساجي كشور علاقه چنداني به ورود به عرصه نانو فناوري ندارند و من فكر مي كنم جامعه نساجي از لحاظ بلوغ فكري براي رفتن به سمت فناوري نانو بايد رشد بيشتري پيدا كند.
حتي اگر فرض كنيم كه صنعت نساجي ما داراي بحران است همواره براي برون رفت از بحران نياز به ابزارهايي است كه استفاده از فناوري نانو مي تواند يك ابزار قوي براي توليد محصولات جديد و مورد علاقه بازار باشد. نكته جالب توجه اين است كه دو حوزه اي كه نانو پس از ورود به آنها تحولات زيادي را ايجاد كرده صنعت نساجي و كامپوزيت است.‏

3- چگونه نانوفناوري موجب بهره وري بيشتر در صنعت شده و توليد ثروت مي كند؟
به طور كلي نانو فناوري در توليد كالا به سه طريق موجب افزايش بهره وري مي شود:
1- كاهش هزينه هاي توليد
2- افزايش كارايي ماده و قدرت رقابت پذيري بالاتر‏ .  مثلاً در سال 2004 سرويس خواب ضد آب و ضد لك ساخته شد كه به عنوان يكي از 10 محصول برتر سال نيز شناخته شد و باعث فروش بالاي اين كالا حتي با قيمت هاي بالا شد.
3- كاهش هزينه هاي بعدي مصرف كنندگان.‏ كه انگيزه خوبي براي خريد يك كالاست.
مثلاً در مورد پوشاك خود تميز شونده، ميزان مصرف مواد شوينده بسيار كاهش مي يابد. ضمن اينكه داراي عوارض زيست محيطي بسيار كمتري است و به نوعي ميتوان از آن به عنوان لباس سبز ياد كرد. همچنين با توليد تركيبات آنتي باكتريال مي توان پوشاكي توليد كرد كه از بروز بيماريها جلوگيري مي كند حتي در برخي موارد موجب افزايش استحكام الياف پارچه مي شود كه در نهايت باعث افزايش دوام لباس خواهد شد.‏
امروزه بسياري از شركت هاي جديد با ارائه محصولاتي مانند محصولات خود خنك شونده و يا درخشنده يا لباس هاي محو شونده كه حالت ‏Transparent‏ دارند و به طور كلي با توليد طيف محصولات جديد با قابليت ها و جذابيت هاي نو مي توانند راحت تر وارد بازار شوند.

‏
4- لطفا فعاليت هاي ستاد در صنعت  نساجي را تشريح نمائيد.‏
حدود يك سال است كه مطالعات خود را در حوزه نساجي به طور گسترده آغاز كرده و با متخصصين و مراكز مختلف تحقيقاتي رايزني هايي را انجام داده ايم. با بخش نساجي وزارت صنايع و معادن و آقاي مهندس قادريان جلسات متعددي را تشكيل داده ايم و نهايتاً موفق به تعيين اولويت ها در زمينه نساجي شده ايم. اين اولويت ها به صورت زير دسته بندي مي شوند:‏
1- منسوجات آنتي باكتريال
‏2-  منسوجات ضد آب و لك
3- محصولات خود تميز شونده‎(Self Cleaning)‎
و در حوزه هاي ديگر مانند منسوجات ضد رادار، محو شونده ، ضد حريق هاي قوي و … در حال مطالعات تحقيقاتي اوليه هستيم و هنوز يك محصول كاملاً تجاري در اين زمينه ها به دست نياورده ايم.‏
امروزه مي توان گفت پيشروترين شركت فعال در اين زمينه ها شركت نانوتكس آمريكاست كه طيف كاملي از محصولات را به صورت تجاري توليد مي كند و بعد از آن هم كشورهايي مانند چين، هند، ايران، ژاپن و … نيز در اين زمينه مشغول فعاليت هستند و محصولات تجاري دارند.‏
در حال حاضر مراكز تحقيقاتي ما مانند دانشكده نساجي دانشگاه اميركبير، دانشگاه آزاد واحد تهران جنوب و … نيز فعاليت هايي را انجام مي دهند و محصولاتي را به بازار عرضه كرده اند.‏

در زمينه امور تحقيقاتي دسته بندي ستاد به سه بخش تقسيم مي شود:‏
‏- فناوري هايي كه در سطح دنيا تجاري شده اند‏
‏- فناوري هايي كه در 3 تا 5 سال آينده تجاري مي شوند.‏
‏- فناوري هايي كه در بلند مدت تجاري خواهند شد.
حوزه هايي كه عرض كردم كاملاً تجاري شده اند و جهت گيري مراكز تحقيقاتي و توليدي ما بدين سمت است. در زمينه مواد آنتي باكتريال 3 شركت در كشور به توليد مواد اوليه مي پردازند و در اختيار بخش صنعتي قرار مي دهند. امروزه طبق مطالعات انجام شده درصد بسيار زيادي از عمل ها عفوني شده و يا در مكان هاي عمومي مانند مساجد كه كفپوش هاي مورد استفاده داراي 70 نوع ميكروب و باكتري هستند استفاده از اين مواد مي تواند بسيار كارساز باشد.
‏
ما در ستاد چند صنعت را به عنوان صنعت مزيت دار و منتخب در نظر گرفته ايم كه صنعت نساجي يكي از آن صنايع است چرا كه در حال حاضر صنعت نساجي در استفاده از فناوري نانو از صنايع ديگر پيشي گرفته است.‏
اين به چند دليل اتفاق افتاده اول اينكه نوع تكنولوژي نانويي كه در نساجي وارد شده خيلي دشوار و پيچيده نيست و دوم اينكه اين صنعت بسيار گسترده و قابل لمس براي عموم مردم است. ما در ستاد براي صنايع منتخب يك تيم تخصصي تشكيل داديم و حمايت هاي خوبي را از آنها انجام مي دهيم.
ما در نظر داريم با كمك كارگزاران توانمند و از طريق مطالعات كارشناسي دقيق در حوزه سرمايه گذاري نساجي و انتقال تكنولوژي در سطح بالا اقدام كنيم. من از اين طريق اعلام مي كنم كه هر مركز مشاوره نساجي كه واقعاً احساس مي كند مي تواند كارگزار مناسبي براي حوزه نساجي باشد ما از آن از جنبه هاي مختلف حمايت خواهيم كرد. ‏
همچنين ستاد حمايت هاي ويژه خود از شركت هاي نساجي را دريغ نخواهد كرد و در زمينه هاي مختلف با آنها همكاري مي كند.  مثلاً شركتي كه مي خواهد پوشاك ضد آب و لك توليد كند و به ستاد مراجعه مي كند ما در كنار آنها پشت يك ميز نشسته و با تيم مديريت پروژه به صورت كاملاً رايگان پروژه را هدايت مي كنيم حتي در زمينه مشكلات گمركي ناشي از ورود ماشين آلات به كشور و … ستاد از جايگاه دولتي خود به خوبي استفاده خواهد كرد و اين گونه مسائل را به راحتي رفع خواهد كرد.
حتي بعد از ورود تكنولوژي و بعد از توليد محصول نيز ستاد در جهت رقابت بهتر اين شركت ها در ايران و خارج از كشور برنامه هايي را دارد نظير: ارسال اطلاعيه هايي به سفارت خانه هاي ايران به خارج از كشور براي تبليغات محصولات آن شركت و يا اولويت دادن در خريد هاي دولتي و …‏
اين فعاليت ها براي كليه شركت ها و در تمام حوزه ها ي صنعتي صدق مي كند اما چون صنعت نساجي يك صنعت مزيت دار و منتخب است در مورد آن به صورت ويژه عمل خواهيم كرد. ما بايد در پايان سال 93 به اهداف برنامه دست پيدا كنيم . من به آينده بسيار خوشبين هستم  چرا كه تا اينجاي كار هم بعد از گذشت 2 سال از برنامه هاي ستاد جلوتر هستيم. ‏

5- برآورد شما از ميزان سرمايه گذاري مورد نياز جهت ورود به حوزه نانو فناوري ؟
همانطور كه گفته شد تكنولوژي مورد استفاده در صنايع نساجي عمدتا چندان پيچيده نيست. اما نمي توان عدد و رقم خاصي را بيان كرد .  اما غالبا  شركت هاي نساجي كه وارد نانو فناوري مي شوند در مرحله تكميل و ‏‎ finishing ‎‏ است كه هزينه بسيار كمي دارد اما سود بالايي را نصيب شركت مي كند. شما مي توانيد تنها با خريد مواداوليه و افزودن آن به كالاي نساجي در مرحله آخر و با روشهاي ساده اي مانند پد كردن و اسپري كردن به ساده ترين شكل اين كار را انجام دهيد. اما شركت هايي كه توان مالي بالاتري دارند مي توانند به شكل بنيادي تر به مساله نگاه كنند . 
بخش نمايشگاهي ستاد توسعه فناوري نانو هم فعاليت مناسبي دارد.  مثلا ما در مورد نمايشگاه ژاپن با اعزام نمايندگاني برخي از فناوريهاي جديد ارائه شده را شناسنامه دار كرديم و در اختيار ستاد قرار داديم. همچنين از شركت سبلان پارچه هم نماينده اي در نمايشگاه حضور داشت كه به بررسي آخرين تكنولوژي هاي مورد كاربرد در صنعت نساجي مي پرداختند. شركت هاي نساجي مي توانند با مراجعه به ستاد از تسهيلات ارائه شده جهت اعزام به نمايشگاه هاي خارجي مرتبط با صنعت نانو استفاده كنند .
‏