نمايشگاه توليدات داخلي سوريه به کار خود پايان داد

«سوريه»؛ جايگزين تجاري ترکيه و امارات؟

نويسنده: مينا يوسفي

عكس: نگار متين‌نيا

نمايشگاه توليدات داخلي سوريه در ايران روز گذشته در حالي به کار 5 روزه خود پايان داد که برخي انتقادها به نحوه برگزاري اين نمايشگاه، نوع محصولات و قيمت کالاهاي عرضه شده همچنان پابرجا است.
طي روزهاي نهم تا 13 ارديبهشت ماه بر پايه آنچه مسوولان «زمينه سازي براي روابط قوي بين دو کشور» عنوان مي کنند، نمايشگاهي از محصولات داخلي کشور سوريه در ايران برپاشد تا به اين ترتيب بيش از 260 شرکت اجناس خود را در كشورمان به نمايش بگذارند و علاوه بر فروش کالاها زمينه انعقاد قراردادهاي تجاري و راه اندازي نمايندگي هايي را در کشور فراهم آورند.
اما اين نمايشگاه در حالي براي نخستين بار در کشور برپاشد که هم شرکت کنندگان و هم بازديدکنندگان نکات منفي زيادي را براي آن برمي شمارند.
نمايشگاه اخير نخستين رويداد تجارت خارجي سوريه پس از ناآرامي هاي اين کشور نيز تلقي مي شود.
با اين وجود علاوه بر مشکل تبليغات محدود و اطلاع رساني ناکافي که به اعتقاد شرکت کنندگان موجب استقبال کم مردم و حضور کمرنگ بازرگانان شد، به گفته بازديدکنندگان عادي و حرفه اي نيز نمايشگاه توليدات داخلي سوريه در ايران در مجموع نوآوري چنداني براي عرضه نداشت.
برخلاف رويه معمول صنعت نمايشگاه ها و انتظارات پيشين، اين نمايشگاه نه براي عرضه کالاهاي خاص و هموارکننده رابطه تجاري دو کشور، بلکه تنها به محلي براي فروش برخي کالاهاي مشابه توليدات داخلي تبديل شد.
بر اساس اصول صنعت نمايشگاهي، هدف از برگزاري چنين نمايشگاه هايي کمتر فروش کالاعنوان مي شود و اغلب شرکت کنندگان در چنين نمايشگاه هايي كه عنوان بين المللي هم دارد بيشتر به دنبال يافتن نمايندگي ها و بازارهاي جديد در کشور ميزبان هستند. در واقع هدف فروش، بيشتر در جشنواره هاي عرضه کالادنبال مي شود.
اما با اين حال نمايشگاهي که تا ديروز در محل دائمي نمايشگاه هاي بين المللي تهران و با اختصاص 2 سالن اصلي اين مجموعه داير بود به محلي براي فروش کالاهاي سوري که اغلب اقلام مصرفي را شامل مي شد بدل شد.
به اين شکل که از ميان شرکت کنندگان حضور غرفه هاي پوشاک و البسه به طور چشمگيري خودنمايي مي کرد و پس از اين اجناس هم چند غرفه به مواد خوراکي، لوازم آرايشي و بهداشتي و در نهايت نيز تعدادي غرفه به شرکت هاي صنعتي اختصاص داشت.
البته آن طور که پيش تر سفير سوريه در ايران اعلام کرده بود قرار بود در اين نمايشگاه 260 شرکت سوريه اي شامل توليد كنندگان البسه، پارچه هاي پنبه اي، نساجي، مهندسي، مواد آرايشي، صنايع شيميايي، توليدات غذايي و ديگر اقلام حضور داشته باشند، اما اين نمايشگاه بيشتر به عرضه کالاهاي مصرفي تبديل شد.

واردات کالاهاي مشابه داخلي؟
در واقع با وجودي که بيشتر روابط تجاري ايران و سوريه حول کالاهاي صنعتي مي گردد، اما از بين چهار رديف غرفه موجود در دو سالن، تنها يک رديف به شرکت هاي صنعتي اختصاص داشت و مابقي در اختيار دارندگان اجناس مصرفي بود.
آمار پايگاه هاي اطلاع رساني هم مويد غالب بودن کالاهاي صنعتي بر کالاهاي مصرفي در مبادلات دو کشور است. البته هنوز جزئيات آمار تجارت خارجي کشور در سال 90 مشخص نشده است، اما نگاهي به تجارت خارجي ايران با سوريه در سال 89 نشان مي دهد که عمده کالاهاي وارداتي از اين شريک تجاري به ايران شامل شمش آهن و فولاد، روغن زيتون، برخي ضايعات صنعتي، کتاب و بروشور و مقوا بوده است.
اين همان نکته اي است که برخي از بازديدکنندگان در گفت وگو با «دنياي اقتصاد» بر آن تاکيد داشتند.
به طور مثال يکي از اين افراد که خود از توليدکنندگان قطعات لوازم برقي در کشور است، هدف خود از بازديد نمايشگاه سوريه را برقراري ارتباط با توليدکنندگان سوري عنوان مي کند اما در عين حال مي گويد: به خاطر غيبت توليدکنندگان کالاهاي مهم نتيجه اي به دست نياورده است.
به اعتقاد اين توليدکننده که در بازديد خود اغلب کالاهاي عرضه شده را لباس و پوشاک ديده است، بسياري از اجناس موجود در نمايشگاه مذكور مشابه داخلي در کشور دارند که اين به طور قطع به توليد ملي آسيب مي زند و با شعار امسال در تضاد است.

غيبت پررنگ توليدات صنعتي
يکي ديگر از بازديدکنندگان که خود صادرکننده بود و براي يافتن روابط جديد با طرف سوري به نمايشگاه آمده بود از غيبت صنايع در نمايشگاه انتقاد مي کند و مي گويد: در حالي که عمده روابط تجاري دو کشور بر اساس مواد صنعتي است؛ اما در نهايت تعجب شاهد حضور کالاهاي مصرفي آن هم با قيمت هاي بسيار گران هستيم.
او مي گويد: در واقع سوريه که از نظر صنعتي از ايران بسيار عقب تر است، بازار خوبي براي فروش توليدات مواد اوليه صنعتي کشور است و در صورت برقراري روابط تجاري عادلانه توليدکنندگان قطعات صنعتي کشور مي توانند بازار مطمئني را براي خود بيابند، اما با اين حال سوريه همچنان ترجيح مي دهد که مواد اوليه صنعتي خود را از کشورهايي همچون کره، ژاپن و آلمان تهيه کند.
اين فعال اقتصادي در تکميل توضيحات خود نيز به قيمت کالاهاي عرضه شده در نمايشگاه اشاره مي کند و در حالي که معتقد است پوشاك سوري در اين نمايشگاه با قيمت هاي بسيار بالاعرضه شده، مي گويد: اين در حالي است که سوريه در جهان جايگاه چندان بالايي در توليد لباس ندارد و در اين کشور قيمت پوشاک چندان گران نيست.
در واقع همانطور که بازديدکنندگان اشاره مي کردند، در حالي بسياري از غرفه هاي نمايشگاه توليدات داخلي سوريه در ايران به فروش پوشاک اختصاص يافته بودند که اجناس اين نمايشگاه به دلار و با نرخ هاي بسيار بالاعرضه مي شدند.
به طور مثال يک مانتوي زمستاني که اتفاقا از فصل گذشته نيز محسوب مي شود، با قيمت 35 دلار به فروش مي رسيد و تقريبا بقيه اجناس نيز با قيمت هايي بالاي 20 دلار عرضه مي شد.
البته فروشندگان اين کالاها در واکنش به اين انتقاد، به «مارک دار» بودن اجناس خود اشاره مي کنند و مي گويند: دليل واکنش تعجب برانگيز بازديدکنندگان نيز نوسانات نرخ ارز در کشور است.
به هر ترتيب به نظر مي رسد در حالي اجناس مصرفي در نمايشگاه سوريه به دلار عرضه شدند که نه تنها اغلب اين اجناس مشابه داخلي دارند، بلکه افزايش شديد قيمت دلار در چند ماه گذشته، پرداخت هزينه هاي سنگين اين چنيني را براي مردم غيرمنطقي مي کند.
اين در حالي است که به اعتقاد فعالان اقتصادي کشور سوريه بازار مناسبي براي صادرات خدمات مهندسي ايران محسوب مي شود.

چه کسي از تعرفه هاي ترجيحي سود مي برد؟
البته بهانه برگزاري اين نمايشگاه نيز امضاي تفاهمنامه تعرفه ترجيحي بين دو کشور بوده است. آن طور که مسوولان مي گويند: اين نخستين بار است که ايران با کشوري ديگر تفاهمنامه تعرفه ترجيحي امضا مي کند و از اين رو اين نمايشگاه مي تواند آغازگر تبادلات تجاري گسترده ميان دو کشور باشد.
به گفته حامد حسن، سفير سوريه در ايران نيز روابط اقتصادي بين دو کشور به موازات روابط سياسي في مابين دنبال مي شود و اساس شکل گيري اين روابط نيز حمايت از ملت مظلوم فلسطين، مقابله با سلطه آمريکا در منطقه و حمايت از همه ملت هاي مقاوم براي بازپس گيري حقوق شان است.
به گفته حامد حسن، روابط ميان ايران و سوريه عميق و بر اساس منافع و مصالح مشترک است و آنچه مي توان گفت اين است که روابط مذکور براي هر دو ملت کاملامفيد بوده است.

نمايشگاه ايران در سوريه
احمد حاتم زاده، مسوول ميز روابط ايران و سوريه در امور بين الملل اتاق بازرگاني ايران و دبير شوراي همکاري ايران و سوريه نيز در اين مورد و در پاسخ به انتقادهاي مطرح شده به تراز تجاري دو کشور اشاره مي کند و با بيان اينکه ميزان صادرات ايران به سوريه چند برابر ميزان واردات از اين کشور است تاکيد مي کند که امضاي تفاهمنامه تعرفه ترجيحي و برگزاري چنين نمايشگاهي بيشتر به نفع ايران است.
به گفته او نيز آنچه نمايشگاه ايران و سوريه را از رونق انداخت، تبليغات ناکافي در سطح شهر بود.
او همچنين در مورد چينش کالاهاي سوري در نمايشگاه و انتقاد به حجم کالاهاي مصرفي، بر کيفيت اين اجناس تاکيد مي کند و به «دنياي اقتصاد» مي گويد: هنوز کالاهاي سوري در ايران شناخته شده نيستند و در صورت ادامه مراودات تجاري سوريه مي تواند جايگزيني براي کالاهاي ترکيه اي و اماراتي باشد.
احمدزاده همچنين به تجار ايراني توصيه مي کند که واردات خود را بيشتر از کشور سوريه انجام دهند.
آن طور که دبير شوراي همکاري ايران و سوريه مي گويد: قرار است در تابستان امسال نيز نمايشگاه کالاهاي ايراني در سوريه گشايش يابد.
به هر حال با وجود تمام اين توضيحات، نمايشگاه توليدات داخلي سوريه در حالي به کار خود پايان داد که فعالان اقتصادي برگزاري چنين نمايشگاهي را در سطح پايين تر از انتظارات و از نظر اقتصادي غيرقابل دفاع عنوان مي کنند.

روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 2631 به تاريخ 14/2/91، صفحه 5 (بازرگاني)