ایدهگستر صنعت؛ از بومیسازی قطعات تحریمی تا هوش مصنوعی در صنعت نساجی
گفتوگو با علیرضا فرخنیا / مدیرعامل شرکت ایدهگستر صنعت
در حاشیه نمایشگاه ITM 2026، با علیرضا فرخنیا، مدیرعامل شرکت ایدهگستر صنعت، درباره مسیر ۲۱ ساله این شرکت، نقش فناوری در توسعه صنعت نساجی، پروژههای تولید ناب، آینده هوش مصنوعی در کارخانههای نساجی و فرصتهای صادراتی ایران در منطقه گفتوگو کردیم.
ابتدا شرکت ایدهگستر صنعت را معرفی کنید. امروز در چه حوزههایی فعالیت میکنید؟
شرکت ایدهگستر صنعت بیش از ۲۱ سال است که در صنعت نساجی ایران فعالیت میکند و از ابتدا در اکوسیستم پارک علم و فناوری یزد شکل گرفته است. ما همچنان عضو پارک علم و فناوری هستیم و مجوزهای تحقیق و توسعه (R&D) و فناوری را نیز در اختیار داریم.
فعالیتهای ما امروز در چند بخش اصلی متمرکز شده است. نخست، طراحی، ساخت و تأمین قطعات و ملزومات صنعت نساجی، بهویژه قطعاتی که طی سالهای تحریم واردات آنها با مشکل مواجه شده است. امروز میتوانیم بخش قابلتوجهی از نیاز صنایع ریسندگی کشور را با کیفیت مناسب و قیمت رقابتی تأمین کنیم.
حوزه دوم فعالیت ما ماشینآلات نساجی است. ما نماینده شرکت Texcoms هستیم و علاوه بر تأمین ماشینآلات، از مرحله انتخاب، ارزیابی، خرید، حمل، نصب و راهاندازی نیز در کنار مشتری حضور داریم.
بخش سوم فعالیت ما خدمات مشاوره مدیریتی و بهبود بهرهوری کارخانههاست؛ حوزهای که در آن پروژههای موفقی را در صنایع نساجی ایران اجرا کردهایم.
در سالهای تحریم، بسیاری از کارخانهها با مشکل تأمین قطعات مواجه بودند. شما چگونه این خلأ را مدیریت کردید؟
تحریمها بدون تردید چالش بزرگی برای صنعت نساجی بود، اما ما آن را به یک فرصت تبدیل کردیم.
تمرکز ما طی حدود یک دهه گذشته روی بومیسازی قطعاتی بوده که شرکتهای خارجی دیگر حاضر به تأمین آنها برای ایران نبودند. امروز بسیاری از این قطعات در داخل کشور تولید میشوند و همین موضوع باعث شده وابستگی کارخانهها به واردات کاهش پیدا کند.
هدف ما همیشه این بوده که تولید کارخانهها متوقف نشود؛ زیرا توقف یک خط تولید، هزینهای بهمراتب بیشتر از قیمت یک قطعه دارد.
همچنین بخوانید: بازار هوش مصنوعی در صنعت نساجی تا سال 2035 به 68.44 میلیارد دلار میرسد
یکی از خدمات شاخص شما، اجرای پروژههای تولید ناب (Lean Production) است. این پروژهها چه دستاوردی برای کارخانهها داشتهاند؟
ما سالهاست که مفهوم Lean Production یا تولید ناب را در صنایع نساجی ایران اجرا میکنیم.
یکی از موفقترین پروژههای ما در کارخانه ساوین اجرا شد که طی حدود شش ماه، توانستیم بهرهوری تولید را بیش از ۲۲ درصد افزایش دهیم.
در این پروژهها صرفاً درباره کاهش هزینه صحبت نمیکنیم؛ بلکه هدف، حذف اتلافها، افزایش راندمان ماشینآلات، بهبود جریان تولید و افزایش رقابتپذیری کارخانه است.
شما بهتازگی وارد حوزه هوش مصنوعی نیز شدهاید. این فناوری چه نقشی در آینده صنعت نساجی خواهد داشت؟
به اعتقاد من، هوش مصنوعی یکی از بزرگترین تحولات آینده صنعت نساجی خواهد بود.
ما مطالعات اولیه این حوزه را انجام دادهایم و در حال توسعه محصولات تخصصی مبتنی بر هوش مصنوعی برای صنایع نساجی هستیم.
این ابزارها میتوانند در تحلیل دادههای تولید، تهیه گزارشهای مدیریتی، تولید مستندات فنی، ترجمه تخصصی، مدیریت دانش و حتی تصمیمسازی مدیران نقش مهمی ایفا کنند.
تصور میکنم طی چند سال آینده، کارخانههایی که از هوش مصنوعی استفاده نکنند، از رقابت جهانی عقب خواهند ماند.
هدف شما از حضور در نمایشگاه ITM چیست؟
این دومین حضور ما در ITM است.
برای ما این نمایشگاه صرفاً محل معرفی محصولات نیست؛ بلکه فرصتی برای مذاکره مستقیم با مدیران ارشد کارخانههای نساجی منطقه است.
در نمایشگاههای داخلی معمولاً فرصت کافی برای گفتوگوهای عمیق وجود ندارد، اما در ITM میتوان جلسات مؤثرتری برگزار کرد و همکاریهای بینالمللی را توسعه داد.
شما بارها از مأموریت سازمانی شرکت صحبت کردهاید. این مأموریت چیست؟
حدود ده سال پیش، مأموریت سازمانی خود را بهطور شفاف تعریف کردیم:
«افزایش توان رقابتپذیری صنعت نساجی ایران.»
تمام تصمیمهای ما بر اساس همین مأموریت گرفته میشود.
به همین دلیل، حتی زمانی که واردات نخ یا پارچه سود مالی بیشتری داشت، وارد آن حوزه نشدیم؛ زیرا معتقد بودیم چنین کاری با مأموریت سازمانی ما همخوانی ندارد.
ما میخواهیم به تولیدکنندگان کمک کنیم محصولات باکیفیتتر، ارزانتر و صادراتمحورتری تولید کنند.
آینده صنعت نساجی ایران را چگونه میبینید؟
من معتقدم آینده صنعت نساجی قبل از آنکه در کارخانه ساخته شود، در ذهن مدیران و فعالان این صنعت شکل میگیرد.
اگر باور داشته باشیم که میتوانیم در بازارهای جهانی رقابت کنیم، قطعاً مسیر آن نیز پیدا خواهد شد.
اما اگر از ابتدا شکست را بپذیریم، هیچ برنامه توسعهای موفق نخواهد شد.
به نظر من آینده این صنعت را یک ناخودآگاه جمعی میسازد؛ مجموعهای از تصمیمهای مدیران، تولیدکنندگان، سیاستگذاران و فعالان اقتصادی.
بارها از واژه «بازار» بهعنوان یک سرمایه ملی یاد کردهاید. منظورتان چیست؟
بازار فقط محل فروش محصول نیست.
بازار سرمایهای است که طی دهها سال به دست آمده و اگر بهراحتی آن را به رقبا واگذار کنیم، بازگرداندنش بسیار دشوار خواهد بود.
همانطور که از مرزهای کشور دفاع میشود، باید از بازارهای صادراتی نیز دفاع کرد.
اگر کیفیت را قربانی کنیم، قیمتها را بیدلیل افزایش دهیم یا اعتماد مشتری را از بین ببریم، در واقع مهمترین سرمایه صنعت را از دست دادهایم.
فرصتهای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا را چگونه ارزیابی میکنید؟
شمال آفریقا امروز یکی از جذابترین مناطق برای سرمایهگذاری و توسعه صنعت نساجی است.
انتقال بخشی از ظرفیت تولید ترکیه به کشورهایی مانند مصر، فرصتهای جدیدی ایجاد کرده است.
ما نیز حضور خود را در این بازارها آغاز کردهایم. دفتر نمایندگی ما در مصر بهتازگی فعالیت خود را آغاز کرده و اولین فروش نیز انجام شده است.
در نمایشگاه ITIDS Stitch مصر نیز حضور خواهیم داشت و بازار تونس را نیز بهطور جدی دنبال میکنیم.
به نظر شما بزرگترین مزیت رقابتی ایران چیست؟
بزرگترین سرمایه ایران، نیروی انسانی متخصص است.
ماشینسازان، مهندسان، ریسندگان و تولیدکنندگان ایرانی سرمایهای هستند که بسیاری از کشورهای منطقه با صرف میلیاردها دلار هم نمیتوانند در کوتاهمدت ایجاد کنند.
اگر سیاستهای کلان کشور به سمت توسعه صنعتی و حمایت از صادرات حرکت کند، من تردیدی ندارم که صنعت نساجی ایران میتواند جایگاه بسیار قدرتمندتری در بازارهای جهانی به دست آورد.
سخن پایانی
صنعت نساجی ایران بارها ثابت کرده که حتی در سختترین شرایط نیز توان ادامه مسیر را دارد.
اکنون زمان آن رسیده که در کنار حفظ این توانمندی، با تکیه بر فناوری، بهرهوری، هوش مصنوعی و توسعه بازارهای صادراتی، فصل تازهای از رقابتپذیری جهانی را آغاز کنیم.
