گفت‌وگوی اختصاصی مجله نساجی کهن با محمدرضا انتظاری، مدیرعامل فرش الماس کویر

صنعت فرش ماشینی ایران در سال‌های اخیر با چالش‌های متعددی از جمله افزایش هزینه‌های تولید، رقابت شدید منطقه‌ای، کاهش صادرات و رقابت قیمتی میان تولیدکنندگان داخلی روبه‌رو بوده است. با این حال، بسیاری از تولیدکنندگان همچنان نمایشگاه‌های بین‌المللی را مهم‌ترین فرصت برای حفظ ارتباط با بازارهای جهانی می‌دانند.

در حاشیه نمایشگاه، بهنام قاسمی، سردبیر مجله نساجی کهن، با محمدرضا انتظاری، مدیرعامل شرکت فرش الماس کویر، درباره وضعیت نمایشگاه، رقابت ایران و ترکیه، آینده صادرات و یکی از جنجالی‌ترین معضلات این صنعت یعنی «زیرفروشی» به گفت‌وگو نشست.

آقای انتظاری، فرش الماس کویر سال‌هاست در نمایشگاه‌های بین‌المللی حضور دارد. چرا همچنان این رویدادها برای شما اهمیت دارند؟

حضور ما در نمایشگاه‌ها به بیش از ۱۶ یا ۱۷ سال می‌رسد و این سال‌ها برای ما فقط حضور فیزیکی نبوده، بلکه یک مسیر یادگیری و شناخت بازار بوده است.

ما هر سال قبل از حضور در نمایشگاه، تحقیقات بازار انجام می‌دهیم و بر اساس نیاز مشتریان، کلکسیون‌های جدید طراحی می‌کنیم تا بازدیدکنندگان هر بار با محصولات تازه روبه‌رو شوند.
امسال نیز دو کلکسیون جدید را برای نخستین بار معرفی کردیم و همچنین پالت رنگ یکی از کلکسیون‌های ۱۵۰۰ شانه را به‌طور کامل بازطراحی کردیم که خوشبختانه بازخورد بسیار مثبتی دریافت کرد.

به اعتقاد من اگر شرکتی بدون نوآوری در نمایشگاه حاضر شود، عملاً فرصت حضور خود را از دست داده است.

امسال کیفیت نمایشگاه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

از نظر من نمایشگاه بسیار موفق بود.
سال گذشته هم گفته بودم که صنعت فرش ایران فعلاً جایگزین جدی برای این نمایشگاه ندارد و ناچاریم در آن حضور داشته باشیم؛ اما حضور صرف کافی نیست.
باید با هدف مشخص، طراحی حرفه‌ای، محصولات جدید و غرفه‌ای در شأن برند ایرانی وارد نمایشگاه شد.

خوشبختانه امسال شاهد بودیم که بسیاری از شرکت‌های ایرانی روی طراحی غرفه‌ها سرمایه‌گذاری بیشتری کرده‌اند و این رقابت حرفه‌ای، فضای نمایشگاه را جذاب‌تر کرده است.

همچنین بخوانید: افتتاح شوروم فرش الماس کویر ایران در ترکیه؛ گامی نو در گسترش بازارهای بین‌المللی

رقابت با شرکت‌های ترکیه‌ای را چگونه می‌بینید؟ آیا صنعت فرش ایران توان رقابت با آن‌ها را دارد؟

حضور کنار شرکت‌های ترکیه‌ای برای ما یک فرصت است.
ترکیه امروز یکی از قدرت‌های اصلی صنعت نساجی و فرش در منطقه محسوب می‌شود و اگر بخواهیم پیشرفت کنیم، باید خودمان را با بهترین‌ها مقایسه کنیم.
اما اگر بخواهم صادقانه صحبت کنم، از نظر حجم تجارت، صادرات و حضور جهانی، هنوز فاصله قابل توجهی با ترکیه داریم.

این فاصله را چگونه می‌توان با یک مثال توضیح داد؟

حدود چهل روز پیش در نمایشگاه ریاض حضور داشتم.
در آنجا با یکی از عمده‌فروشان عربستان صحبت می‌کردم که قصد همکاری با ما را داشت.
او جمله‌ای گفت که واقعاً مرا به فکر فرو برد.
گفت سالانه ۴۰۰ کانتینر فرش از ترکیه وارد می‌کند.
فقط یک خریدار.

وقتی این عدد را شنیدم از خودم پرسیدم آیا کل صنعت فرش ماشینی کاشان می‌تواند چنین حجمی را برای یک مشتری تأمین کند؟

پاسخ روشن است؛ خیر.
این دقیقاً نشان می‌دهد که هنوز تا رسیدن به جایگاه واقعی در بازارهای جهانی فاصله زیادی داریم.

برخی معتقدند فرش ایران به دلیل طراحی و اصالت، نیازی به رقابت حجمی ندارد. آیا این نگاه را قبول دارید؟

تا حدی بله.
فرش ایرانی از نظر طراحی، اصالت و سبک کلاسیک مزیت‌های مهمی دارد و همین ویژگی باعث می‌شود ارزش افزوده بیشتری ایجاد کند.
طبیعتاً نمی‌توان انتظار داشت حجم صادرات ما دقیقاً مشابه ترکیه باشد.
اما این موضوع نباید بهانه‌ای برای ضعف صادرات یا از دست دادن بازارها شود.
ما هنوز ظرفیت بسیار بیشتری برای توسعه بازارهای جهانی داریم.

یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعاتی که مطرح کردید، زیرفروشی در نمایشگاه‌ها بود. چرا این موضوع را تا این اندازه خطرناک می‌دانید؟

متأسفانه امروز نمایشگاه در بسیاری از موارد به محلی برای تثبیت قیمت‌های پایین تبدیل شده است.

برخی شرکت‌ها برای گرفتن سفارش، قیمت‌هایی ارائه می‌کنند که حتی با هزینه واقعی تولید هم همخوانی ندارد.

نتیجه چیست؟

مشتری خارجی تصور می‌کند قیمت واقعی فرش ایرانی همین ارقام است.
سال بعد نیز همان قیمت را مطالبه می‌کند و کل صنعت مجبور می‌شود با همان نرخ پایین رقابت کند.
در واقع، ما خودمان ارزش برند «فرش ایران» را کاهش می‌دهیم.

یعنی این رقابت قیمتی به نفع هیچ‌کس نیست؟

دقیقاً همین‌طور است.
ممکن است یک شرکت در کوتاه‌مدت چند سفارش بیشتر بگیرد، اما در بلندمدت همه ضرر می‌کنند.
وقتی حاشیه سود از بین برود، دیگر سرمایه‌ای برای نوسازی ماشین‌آلات، توسعه محصول، تحقیق و توسعه یا ورود به بازارهای جدید باقی نمی‌ماند.
این روند در نهایت به تضعیف کل صنعت منجر خواهد شد.

به نظر شما مسئولیت اصلاح این وضعیت بر عهده چه نهادی است؟

من امیدوارم کمیته جدید فرش ماشینی که به‌تازگی انتخاب شده، بتواند نگاه متفاوتی به این موضوع داشته باشد.
قبل از هر چیز به اعضای این کمیته تبریک می‌گویم.
اما مهم‌تر از انتخاب افراد، تغییر نگرش است.
ما به فرهنگ‌سازی در حوزه قیمت‌گذاری، شناخت بهای تمام‌شده و حفظ ارزش واقعی محصول ایرانی نیاز داریم.
اگر این اتفاق رخ ندهد، همچنان شاهد رقابت مخرب خواهیم بود.

اگر بخواهید تنها یک پیام به تولیدکنندگان ایرانی بدهید، آن پیام چیست؟

رقابت باید بر پایه کیفیت، طراحی، نوآوری و برند باشد؛ نه پایین آوردن قیمت.
اگر خودمان ارزش محصول ایرانی را حفظ نکنیم، هیچ بازار خارجی این کار را برای ما انجام نخواهد داد.
فرش ایران ظرفیت جهانی شدن را دارد، اما تنها زمانی که تولیدکنندگان، صادرکنندگان و تشکل‌های صنفی در یک مسیر مشترک حرکت کنند و منافع بلندمدت صنعت را بر سود کوتاه‌مدت ترجیح دهند.

جمع‌بندی مجله نساجی کهن

گفت‌وگوی محمدرضا انتظاری بیش از آنکه درباره معرفی یک برند باشد، هشداری برای آینده صنعت فرش ماشینی ایران است. او معتقد است رقابت واقعی با ترکیه تنها با افزایش ظرفیت صادرات محقق نمی‌شود؛ بلکه حفظ ارزش برند «ساخت ایران» و پایان دادن به فرهنگ زیرفروشی، مهم‌ترین پیش‌نیاز توسعه پایدار این صنعت است. از نگاه او، اگر نمایشگاه‌های بین‌المللی به جای ویترین توانمندی‌های ایران، به میدان رقابت بر سر پایین‌ترین قیمت تبدیل شوند، در نهایت همه تولیدکنندگان بازنده خواهند بود؛ حتی کسانی که امروز تصور می‌کنند با قیمت‌شکنی برنده بازار شده‌اند.

برای دیدن مصاحبه کامل ویدیویی به لینک زیر مراجعه کنید:

https://www.instagram.com/reel/DaYfNjfu0ty/?igsh=NDE0N2d6ZTk5cTB5