پژوهشي در فرش ايران به چاپ دوم رسيد
کتاب ارزشمند پژوهشي در فرش ايران سال 1381 با تلاش تورج ژوله، محقق و پژوهشگر گرانقدر فرش، توسط انتشارات يساولي به چاپ رسيد. کتابي که در يکي دو دهه گذشته و چه بسا دورتر يکي از معدود کتاب‌هاي فرشي بود که نگاهي نقادانه و پژوهش محور به ابعاد مختلف فرش داشت. طي يکي دو سال اخير اين اثر در بازار کتاب کمياب و حتي اين اواخر ناياب شده بود. به همين دليل اواخر سال 1390 کتاب پژوهشي در فرش ايران توسط انتشارات يساولي به چاپ دوم سپرده شد.
تورج ژوله که متولد سال 1347 است از سال 1368 وارد حوزه مطالعات فرش شد. او که دوره دوساله فرش را در مجتمع دانشگاهي هنر گذرانده بود در سال 1374عيوب قالي را منتشر کرد. در سال 1375 برگي از قالي خراسان و در سال 1378 طرح‌هاي فرش ايران و جهان را نيز منتشر کرد. در سال 1384 با همکاري دکتر علي حصوري جلد سوم از کتاب شناخت نمونه‌هايي از فرش ايران را نيز به طبع رساند. در زمينه فعاليت‌هاي اجرايي و پژوهشي نيز افتخارات و مسئوليت‌هاي استاد تورج ژوله کم نيستند.
ژوله در خصوص نگارش پژوهشي در فرش ايران مي‌نويسد:
پس از آغاز نگارش اين کتاب، متوجه کاستي‌هاي زياد در برخي از معلومات خود شدم و همين موضوع باعث شد عليرغم يادداشت‌ها و مطالب متعددي که گردآورده بودم، نگارش اين کتاب مدت چهار سالِ ديگر ]علاوه بر آن سال‌هايي که در زمينه فرش تحقيق و پژوهش مي‌نموده[ به طول انجامد.
محقق ارزنده فرش کشورمان در مقدمه چاپ دوم اين کتاب به مسئله ظريفي اشاره نموده است که بيان آن خالي از لطف نيست:
هنگامي که در سال 1380 دکتر علي حصوري مقدمه‌اي بر اين کتاب نوشت، اشاره مهمي به داير شدن دوره کارشناسي فرش دانشگاه‌ها کرد و بيان داشت که انديشه کارشناسي ارشد آغاز شده است. هم اکنون که اين سطور را مي‌نويسم و ده سال از آن زمان مي‌گذرد، چند ماهي است که از آغاز تأسيس و تصويب دوره کارشناسي ارشد در آموزش عالي مي‌گذرد و مطلع شدم که در دانشگاه هنر اسلامي تبريز، از مهرماه گذشته تعداد ده نفر با گرايش طراحي وارد اين دوره شده‌اند. هنگامي که در زمستان 1389 کارگروه ويژه‌اي براي بررسي مسائل آموزش در دوره‌هاي دانشگاهي فرش تشکيل شد، بررسي تأسيس دوره کارشناسي ارشد در اولويت قرار گرفت. نگارنده از همان ابتدا مخالفت خود را با اين موضوع بيان داشت. کارگروه مذکور از ادامه کار بازماند، امّا دوره کارشناسي ارشد فرش به تصويب نهايي رسيد. ايجاد گرايش‌هايي با عنوان کارشناسي ارشد طراحي فرش، کارشناسي ارشد رنگرزي و مواد اوليه و همچنين مديريت فرش، فصل جديدي در سرنوشت و آينده مطالعات علمي اين رشته خواهد گشود و البته بايد منتظر نتايج اين دوره‌ها از زبان فارغ التحصيلان آن باشيم!!
نکته‌اي که استاد ژوله در مقدمه چاپ دوم اين کتاب بدان اشاره داشته نکته‌اي بسيار مهم است که مي‌بايست مسئولين امر در جذب دانشجويان مقطع کارشناسي ارشد فرش با دقت و ريزبيني بسيار خاص‌تر و هدفمندتري نسبت به کارشناسي اقدام نمايند. چون چه بخواهيم و چه نخواهيم چه شايستگي اين عنوان را داشته باشند چه نداشته باشند اين فارغ التحصيلان کارشناسان ارشد فرش ايران با تمام گستردگي و بزرگيش نام خواهند گرفت.
ژوله در ادامه ابعاد گسترده دانش فرش شناسي را به حلقه‌هاي يک زنجير به هم پيوسته تشبيه نموده و مي‌گويد هر کس با هر گرايش و علاقه‌اي، ملزم به ورود به تمامي اين حلقه‌ها و تسلط به زواياي پر پيچ و خم اين دانش است. او زمينه‌هايي که مي‌بايست در فرش پس از مطالعات مستمّرِ متخصصان، وارد جزئيات و دقايق ديگري شود را به هفت دسته کلي تقسيم مي‌نمايد:
1) پيشينه و تاريخ مطالعات فرش شناسي در جهان
2) پيشينه و تاريخ بافندگي زير انداز در ايران
3) جايگاه رنگ و مباني آن در طراحي و نقشه کشي فرش
4) نوآوري، احياء و روزآمد سازي طرح‌ها و نقشه‌هاي قديمي
5) شناخت و تسلط لازم در سبک شناسي فرش ايران و مکاتب آن
6) جايگاه جغرافيا و جغرافياي فرش در دانش فرش شناسي
7) تأثير تحولات اجتماعي، سياسي، فرهنگي بر فرش شناسي
امّا نکته‌اي که استاد ژوله در پايان اين مقدمه بدان اشاره داشتند نکته‌اي بسيار مهم و کليدي است که اگر از من دانشجوي فرش تا آن مسئول رده بالاي فرش کشور هر کدام بدان ايمان نداشته باشيم ولو اينکه بدانيم و قبول داشته باشيم فرش به سويي خواهد رفت که نبايد برود. اين نکته چنين است:
فرش ايران نيازمند متفکرين و متخصصيني است که بايد پيش از آنکه طراح، رنگرز، مدير يا … باشند، به اين باور رسيده باشند که هنر بافندگي و فرشبافي، بخشي از تاريخ و تمدن اين سرزمين است.
تاريخ و تمدّن هر ملّت، پشتوانه آينده آن است. بنابراين هر تصميم و تفکري که باعث افول و اضمحلال اين هنر شود، به مثابه تصميمي است براي نابودي بخشي از تاريخ و تمدن اين سرزمين و هرگز مباد.
پژوهشي در فرش ايران در 234 صفحه و در هجده فصل مجدداً در اختيار علاقمندان قرار گرفته است.
