مدل تعالي مديران

8 سپتامبر 2012

خواندن این مطلب 6 دقیقه زمان میبرد

مدل تعالي مديران :: ازبیل گیتس نقل است که: در هر حرفه ای که هستیم وظیفه همگی ما حفظ و صیانت از سازمان ها (چه کوچک و چه بزرگ) است. اگر تمایل وعلاقه ای به این کار ندارید لااقل برای آنها مانع تراشی نکنیم و شرافتمندانه کنار بکشید.

پيشرفت و تعالي هر كشوري، مرهون برخورداري آن كشور از وجود سازمان‌هاي پيشرو و تعالي خواه است.

امروزه، جوامع پيشرفته با اين شعار كه سازمان‌ها، ثروت ملي جوامع هستند، رويكردي نوين را در مسير تعالي خواهي خود اتخاذ كرده اند كه همانا حفظ و تلاش براي ماندگاري و بقاء سازمان‌ها بعنوان نماد تعالي‌تجويي است.

اما، از آنجا كه موفقيت و سر آمدي هر سازماني، وابسته به وجود مديران لايق و شايسته و كارآمد است، مي‌توان اذعان نمود كه برتري سازمان‌ها نسبت به يكديگر و در نتيجه برتري جوامع در شرايط عصر حاضر، وابسته به وجود مديران برتر، لايق و كارآمدي است كه بتوانند در اين آشفته بازار، سازمان‌هاي خود را به سلامت به سر منزل مقصود برسانند.

از سوي ديگر، وقتي مي‌گوئيم مديران برتر، لايق و كارآمد، عامل برتري سازمان‌ها هستند، قطعاً بايد بتوانيم ويژگي‌ها و مشخصات اين دسته از مديران را تعيين نموده و نشان بدهيم.

بعلاوه، با مراجعه به منابع و مآخذ موجود در كشور عزيزمان ايران، مي‌توان گفت كه موضوع اهميت وجود مديران خود ساخته و تعالي خواه از چنان اهميتي بر خوردار است كه سالهاست به دغدغه و دلمشغولي نويسندگان و صاحب نظران كشور تبديل شده است. به طوريكه اين دسته از فرهيختگان، از هر فرصتي استفاده كرده اند كه به اين موضوع مهم و اساسي اشاره كنند كه به شرط برخورداري سازمان‌ها از مديران لايق و توانمند، احتمال حفظ و استمرار بقاء سازمان ها بسيار افزايش خواهد يافت.

مقاله ای كه پيش رو داريد، در پي آن است تا مدلي جهت تشريح ويژگي‌ها و توانمندي‌هاي مديران در سازمان‌هاي ايراني را تشريح و تبيين نمايد. اين مقاله با اتكاء به تجارب مشاوره‌اي – مديريتي و آموزشي چند ساله خود در پيرامون موضوعات مختلف مديريت، ابعاد توانمندي ها و شايستگي هايي را كه يك مدير ايراني مي‌بايست بر اساس شرايط خاص كشور و مؤلفه‌هاي فرهنگي از آنها برخوردار باشد تشريح و تبيين نمايیم.

ما، اين مدل را مدل تعالي مديران يا (MEM) Managers Excellence Model نامگذاري كرده‌ايم و در پي آن هستيم تا بر اساس اين مدل، ساختاري موثر برای انجام خود ارزیابی های داخلی توسط مدیران ورهبران سازمانی، که بی شک خط مقدم حمایت از تولید ملی هستند را ارایه نماییم.

نویسنده معتقدم که اين اقدام تلاشي آغازين در مسيري بسيار دشوار و در عين حال مهم و تعيين كننده است.

به اميد روزي كه جمله Made In Iran، خود گوياي كيفيت محصولات و خدمات كشور عزيزمان ايران باشد.

۱-۱: پيشگفتار

مدلهاي سرآمدي و تعالي، در پي تشريح و تبيين ويژگي‌ها و مشخصات سازمان‌ها و افراد برتر درفرآيندي مقايسه‌اي و رتبه بندي (Ranking) نسبت به يكديگر هستند. در واقع سئوال مهم و تعيين كننده در اين ارتباط آن است كه:
– ويژگي‌ها و مشخصات سازمان‌هاي برتر و سرآمد چيست؟
– ويژگي‌ها و مشخصات افراد برتر و سرآمد چيست؟

از سوي ديگر برتري و سرآمدي در اين حوزه ها به صورت زير تعريف مي شود:

مدل تعالي مديران

مدل تعالي مديران، در پي آن است تا براي شرايط خاص كشور ايران، ويژگي‌هاي برتري و سرآمدي مديران ايراني را در بعد زندگي كاري و سازماني آنها تشريح و تبيين نموده و از اين طريق امكان انجام ارزيابي‌هاي درون سازماني (ارزيابي مديران در داخل سازمان‌ها) و ارزيابي سازمان‌ها بين يكديگر را بر اساس ميزان برخورداري از مديران توانمند و يا ميزان توانمندي مديران آنها در مقايسه با يكديگر را فراهم آورد.

اینجانب به واسطه قریب به ۲۵ سال کار مشاوره و تعامل با مدیران ارشد و میانی، شاهد تلاش زایدالوصف آنها برای ارتقاء توانمندی همکارانشان بوده ام حال آنکه ایشان به شدت از ارتقاء توانمندی های خود غافل شده اند. و به زعم اینجانب، مغفول ترین افراد در سازمان ها، مدیران سازمان ها هستند و کسی غیر از ایشان در این مورد مقصر نیست.

مدل تعالی مدیران و رهبران سازمانی، با این هدف نگاشته شده که به طور خصوصی ویژه، مدیران سازمان های ایرانی با صلاحیت ها و شایستگی هایی آشنا نماید که لازمه موفقیت آنها در حفظ و صیانت از سازمان های خود به عنوان نماد بارز تحقق شعار حمایت از تولید ملی است.

۱-۲: كاربردهاي مدل تعالي مديران (MEM)

كاربردهاي مدل MEM را مي‌توان در هر يك از حوزه‌ها و زمينه‌هاي زير تشريح نمود:

مدل تعالي مديران

اجزاء مدل رهبري ناسا (NASA Leadership Model)
الف- اثربخشي فردي
۱- تصميم گیری
۲- تفکراستراتژیک
۳- خلاقیت ونوآوری
۴- قدرت نفوذومذاکره
۵- ارتباطات
۶- توانایی شنوایی فعال
۷- اعتمادسازی
۸- تطبیق پذیری/انعطاف پذیری
۹- یکپارچگی واعتمادسازی
۱۰- بهبودپذیر
۱۱- توسعه وبهبود شخصي
۱۲- انگیزه ارایه خدمات عمومی

ب- شايستگی های نظم دهی ونظم بخشی
۱-رهبری نظم
۲-رهبری مواردایمنی
۳-توسعه هوش سازمانی
۴-حفظ حقوق سازمانی
۵-مسئولیت پذیری اجتماعی

ج- مدیریت دانش واطلاعات
۱-هدایت استفاده ازتکنولوژی اطلاعات
۲-هدایت دریافت وتسهیم دانش درسطح سازمان

د- هوش مندی سازمانی
۱- توجه به سیاست هاوخط مشی های سازمان
۲- برخورداری ازآگاهی های محیطی
۳- ساختاررسمی سازمانی
۴- مدیریت فرهنگ سازمانی
۵- برنامه استراتژیک واجرای آن
۶- رهبری توسعه کسب وکار
۷- مدیریت دارایی ها
۸- مدیریت مالی
۹- مدیریت ریسک
۱۰- مدیریت سرمایه انسانی
۱۱- رهبری مشتری ،سهامداران وشرکاء
۱۲- مدیریت خط مشی ها، سیاست ها واتحادها
۱۳- رهبری فرهنگ های مختلف موجودبین کارکنان

ه- مهارت های مدیریت ورهبری منابع انسانی
۱- تعیین وتدوین تغییرات سازمانی
۲- اعمال فرآیندتغییر
۳- کارتیمی وهمکاری
۴- مدیریت عملکردکارکنان
۵- مدیریت تضادها
۶- مدیریت تنوع بین فرهنگ وارزش های کارکنان
۷- رهبری برمبنای ارزش ها
۸- اطلاع از موضوع اندازه بازارکالاها وخدمات
۹- برخورداری از تفکراستراتژیک

*ابزارها و فنون معرفي شده در MEM/NMP

ابزارها و فنون مديريتي و سيستمي معرفي شده در مدل MEM/NMP را مي‌توان به طور خلاصه به شرح زير برشمرد:

– اطلاع از موضوع اندازه بازار کالاها وخدمات
– برخورداری از تفکر استراتژیک
– برنامه‌ريزي استراتژيك
– مديريت كيفيت جامع
– اندازه‌گيري و مديريت عملكرد
– مديريت منابع انساني
– كارآفريني
– آينده‌شناسي و آينده‌پژوهي
– مديريت عمليات
– مديريت فرآيندها
– مديريت تغيير و نوآوري
– خلاقيت و نوآوري سازماني
– مديريت دانش

۱-۳: اجزاء‌ ساختار NMP و MEM

همانطور كه خوانندگان گرامي اطلاع دارند براي طراحي مدلهاي سرآمدي و تعالي مي‌بايست نكات و مراحل زير بعنوان اجزاء‌ طراحي اينگونه مدلها مورد استفاده قرار بگيرد. در اين مورد ساختار NMP و MEM؛ برخي از مدلها و جوايز تعالي و سرآمدي شناخته شده به شرح زير مقايسه شده است.

اجزاء ‌مدلها عبارتند از ارزشهاي حاكم بر مدل، منطق مدل، ساختار مدل، معيارها و زير معيارها و نكات راهنما، و نحوه ارزيابي و روشهاي آن:

مدل تعالي مديران

۱-۴: ارزشهاي جايزه ملي مديريت و مدل سرآمدي مديران

ارزشهاي حاكم بر اين مدل بالغ بر ۱۲ ارزش مي باشد كه به صورت شماتيك در تصوير زير نشان داده شده است:

مدل تعالي مديران

۱-۵: منطق مدل MEM و NMP

همانطور كه در جدول بند ۵-۱، آمده است منطق حاكم بر مدل MEM و NMP، تحت عنوان RCPAR برگزيده و انتخاب شده است كه مفاهيم و نكات حاكم بر آن در جدول زير تشريح شده است. منطق RCPAR، در واقع ساختار پايه‌اي براي ارزيابي توانمندي‌ها و برتري سازمان‌ها از نظر كيفيت عملكرد مديران آنها بر اساس ‌مدل MEM/NMP است.

جدول شماره ۱- اجزاء‌ منطق RCPAR در مدل MEM/NMP

مدل تعالي مديران

۱-۶: ساختار مدل
مدل جايزه ملي مديريت/مدل سرآمدي مديران، داراي ساختاري غير تجويزي به شرح زير مي‌باشد. اين مدل مشتمل بر ۹ معيار و ۲۸ زير معيار است.

تصوير شماره ۴ – ساختار و اجزاء‌ مدل MEM/NMP

مدل تعالي مديران

۱-۷: نگاهی گذار وسریع بهمعیارهای مدل

همانطورکه درتصویرفوق هم آمده این مدل برای برخی از ویژگی ها ومعیارهاارزش بیشتری قایل شده است .البته این مدل با ۱۰۰۰ امتیاز امکان انجام خود ارزیابی را برای شما مدیران محترم فراهم می آورد.

ازسوی دیگر می توان گفت که برخی از ویژگی های مورد تاکید در این مدل عبارتنداز:

– اطلاع از اندازه بازار کالاها و خدمات
– تفکر استراتژیک
– برنامه ریزی استراتژیک
– برنامه ریزی برای موفقیت در زندگی وکار یا لایف پلن
– تلاش برای بهبود فضای کسب وکار
– اطلاع ازوشناسایی فرصت ها
– شناسایی فرصت های جذاب
– شناسایی حوزه های جذاب کسب وکار
– آینده پژوهی ورصد آینده
– خود ارزیابی توانمندی ها وصلاحیت ها
– نتیجه گرایی وکسب نتایج متوازن و۳۶۰ درجه ای
در پایان باید گفت که به زعم نویسنده ، مهم ترین عامل درون سازمانی برای حمایت از تولید ملی ، برخورداری سازمان ها از مدیران ورهبران شایسته ولایقی است که کشتی سازمان خود را از میان توفان های سهمگین حال وآینده عبور داده وآنها را در چالش ورقابت سهمگین با رقبای شناخته شده وشناخته نشده هدایت وراهبری نمایند.

پس بیایید، ابتدا از خود شروع کنیم که:
من عرف نفسه فقد عرفه ربه

دکتر حیدر امیران

————————————————————————————