هنرمندان صنايع دستي خراسان شمالي بهره اي نمي برند

ايجاد بسترهاي لازم براي توسعه و رونق صنايع دستي اين استان ضرورت دارد

نويسنده: گروه ايران زمين

خراسان شمالي با توجه به قدمت، پيشينه وحضور قوميت هاي مختلف كرد،ترك، تركمن، تات و فارس ازتنوع چشمگيري دربخش صنايع دستي برخوردار است كه اين مهم مي تواند در كنار موقعيت جغرافيايي خاص اين استان كه محل عبور زائران امام هشتم(ع) و مسافران وگردشگران از سراسر كشوراست، جايگاه ويژه اي را به رونق بازار صنايع دستي اين منطقه بدهد.

فعاليت 20 هزارنفردر66 رشته صنايع دستي

علي عابدي، معاون صنايع دستي اداره كل ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري خراسان شمالي با اشاره به ظرفيت هاي بالاي اين استان در بخش صنايع دستي و فعاليت 15 تا 20 هزار نفر در 66 رشته اين بخش تصريح كرد: 70 درصد صنايع دستي اين استان در بخش دستبافته ها، 10 درصد در بخش نساجي سنتي و 20 درصد در ديگر بخش هاي صنايع دستي فعال است.

عابدي، با بيان اين كه قاليچه و پشتي تركمني، سفره كردي، گليم و جاجيم، چادرشب ابريشمي، كلاه كركي، چارق دوزي، نمد مالي، پوستين دوزي، زين سازي و لباس هاي محلي و سنتي (كردي و تركمني) از مهمترين صنايع دستي خراسان شمالي محسوب مي شود، افزود: چارق دوزي، حجاري گردنبند و گليم پادري اين استان سال گذشته موفق به دريافت مهر اصالت يونسكو شد. وي بيان كرد: با وجود قيمت نسبتاً بالاي صنايع دستي در ساير كشورهاي منطقه، توليد كنندگان آن كمترين عايدي را از توليد اين محصولات دارند. رويكردهاي كوتاه مدت، ميان مدت و بلند مدت اين اداره كل در حمايت از توليد كنندگان اين صنايع در قالب برپايي نمايشگاه هاي بين راهي براي عرضه مستقيم كالابا حمايت بخش خصوصي و برگزاري نمايشگاه هاي منطقه اي، كشوري و بين المللي از مهمترين اقدامات اداره كل ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري خراسان شمالي براي حمايت از توليد كنندگان صنايع دستي است.

برگزاري رايگان كارگاه هاي آموزشي

معاون صنايع دستي اداره كل ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري خراسان شمالي، از برگزاري رايگان كارگاه هاي آموزشي در سطوح مقدماتي، پيشرفته و به آموزي براي حفظ و احياي رشته هاي فراموش شده در روستاهاي اين استان خبر داد و افزود: خوشبختانه هم اكنون به كمك آموزش هاي انجام شده هيچ يك از رشته هاي صنايع دستي اين منطقه در معرض فراموشي و منسوخ شدن قرار ندارد كه در كنار ظرفيت هاي ياد شده توجه به حضور عشاير در خراسان شمالي 5/2 درصد جمعيت اين استان را تشكيل مي دهند نيز مي تواند گامي موثر در رونق صنايع دستي تلقي شود.

توان بالاي عشاير در توليد صنايع دستي

حضرتقلي حيدري،معاون اداره كل امور عشاير خراسان شمالي نيز با متنوع شمردن توليدات صنايع دستي عشاير اين استان و توان بالاي آنان در زمينه هاي مختلف، اظهار داشت: هم اكنون 35 درصد توليدات صنايع دستي اين استان از سوي عشاير توليد مي شود كه اين ميزان با وجود حمايت هاي لازم دستگاه هاي متولي مي تواند افزايش يابد.اما سوالي كه در اينجا مطرح مي شود، اين است كه چرا با وجود چنين ظرفيتي در بخش صنايع دستي خراسان شمالي هنوز اين هنر صنعت نتوانسته قابليت هاي خود را آن طور كه شايسته است در عرصه ملي و جهاني به نمايش بگذارد و سهم مناسبي از درآمدهاي خانواده ها را به خود اختصاص دهد؟

به نظر بسياري از تجار و كارشناسان اين حوزه، در كنار توانمندي هاي بالقوه خراسان شمالي در توليد و فروش صنايع دستي، كاستي هايي نيز در راه رونق اين صنعت به عنوان يكي از مهمترين راه هاي ارز آوري و ايجاد ارزش افزوده وجود دارد كه نبود زيرساخت هاي لازم براي صادرات و نيز نبود راه هاي ارتباطي ريلي و هوايي از جمله مهمترين آنهاست.

فراهم كردن شرايط لازم براي صادرات

محمد صمدي، رئيس اتاق بازرگاني، صنايع و معادن خراسان شمالي هم در اين باره با اشاره به اين كه از مهمترين توليدات صنعتگران اين استان صنايع دستي و از جمله مهمترين آن ها فرش است، افزود: بيشتر مشتريان اين صنعت كشورهاي اروپايي، امريكايي و استراليايي است كه به علت فراهم نبودن زير ساخت هاي لازم، صادرات آن به اين كشورها از طريق استان هاي ديگر انجام مي شود و توليد كنندگان و تجار خراسان شمالي در صادر كردن اين محصولات نقش چنداني ندارند.

احمدي، از صادركنندگان اين استان نيز با اشاره به اين كه خراسان شمالي 281 كيلومتر مرز مشترك با كشور تركمنستان دارد، گفت: اين موضوع فرصت ويژه اي براي خراسان شمالي ايجاد كرده تا بتواند توليدات صنايع دستي خود را به كشورهاي آسياي مركزي از جمله ازبكستان، تاجيكستان، تركمنستان، قزاقستان و قرقيزستان از اين طريق افزايش دهد، اما نبود بازارچه مرزي و اتاق ترانزيتي ازجمله مهمترين موانع صدور توليدات و صنايع اين استان به طور اعم و صنايع دستي به طور اخص است.

عرضه صنايع دستي متناسب با سليقه مشتري

محمدنيا، از كارشناسان صنايع دستي هم با اشاره به توان بالاي صنايع دستي خراسان شمالي و قابليت مطرح شدن آن در بعد ملي و بين المللي، واردات بي رويه صنايع دستي از ديگر كشورها، نبودن حمايت مادي و معنوي از اين گونه صنايع در داخل كشور و همچنين انتقال نيافتن دانش و تجربه اين قبيل مهارت ها از پدران و استادان به نسل هاي جوان را از عمده ترين چالش هاي پيش روي اين هنر- صنعت در اين منطقه برشمرد. بر اساس تحقيقات و نظرسنجي هاي انجام شده در اين استان مهمترين عامل علاقه مشتريان به محصولات صنايع دستي خارجي به ويژه صنايع دستي كشور چين كاربردي بودن اين صنايع با نياز روز، عرضه اين محصولات متناسب با سليقه مشتري مانند بسته بندي زيبا، ارزان و به روز بودن آنهاست.

محمد نيا، شناسايي و به كار گيري ظرفيت هاي موجود در زمينه كمك به توسعه صنايع دستي، فراهم كردن امكان عرضه و فروش محصولات تعاوني ها و تشكل هاي فعال در اين زمينه از طريق ايجاد غرفه هاي ويژه يا حضور در نمايشگاه هاي خاص با هدف توانمندسازي و خود اتكايي اين مراكز، ساماندهي و ارائه تسهيلات بانكي مناسب و ارزان و آسان،ايجاد شبكه ها و مراكز تحقيقات كاربردي و ارائه مستمر طرح ها و راهكارهاي مناسب، مشاركت در همايش هاي ملي و جشنواره هاي صنايع دستي، ايجاد بسترهاي لازم به منظور برقراري ارتباط موثر ميان دانشگاه ها و مراكز علمي و ‏تحقيقاتي كشور با توليد كنندگان صنايع دستي، بسته بندي مطلوب و استاندارد شامل ذكر ويژگي و نوع كالا، كيفيت، شماره پروانه تجاري، آدرس كالاو قيمت گذاري را از مهمترين عواملي عنوان كرد كه مي تواند به رونق اين هنر – صنعت در اين استان و كشور كمك كند. بنابراين به نظر مي رسد در كنارعوامل فوق تسريع در عمليات اجرايي ساخت راه آهن مشهد، بجنورد، گركان، توسعه و تجهيز فرودگاه بجنورد در سطح يك فرودگاه بين المللي، ايجاد بازارچه هاي مرزي دائم و تشكيل اتاق ترانزيت در مرز تركمنستان و همچنين گسترش و تقويت روابط ديپلماتيك و بين الملل با كشور تركمنستان و ديگر كشورهاي حوزه آسياي مركزي و عضو اكو نيز بتواند نقش چشمگيري در تحقق اين هدف داشته باشد.