فرش ايران محصول نگاه زيباي ايرانيان به زمين است

گفت وگوي با دومين كارشناس جهاني صنايع دستي

نويسنده: سعيده احساني راد

گروه جامعه :دومين كارشناس جهاني صنايع دستي معتقد است صنايع دستي هنر مقدسي است ،هنري كه رنگ و بوي ديني به همراه دارد اما اين هنر چون در باور قلبي ايرانيان راه نيافته، هيچ وقت در زمان مشكلات كسي به اين فكر نيفتاده است كه اين هنر مي تواند معجزه گر مشكلات اقتصادي باشد. اينها گفته هاي حسين ياوري است، كسي كه 30 سال از عمر خود را در خدمت صنايع دستي ايران در سازمان ميراث فرهنگي صرف و حاصل تلاش هايش را در 72 كتاب عرضه كرده است. وي متولد سال 1325است. در زمينه صنايع دستي، دوره هاي هنري مختلفي را گذرانده كه از نمونه هاي آن مي توان به دوره طراحي و دوخت لباس پاريس، طراحي صنعتي در فلورانس ايتاليا، طراحي سنتي در احمدآباد هند و مهندسي نساجي از دانشگاه اميركبير اشاره كرد. اين استاد دانشگاه هم اكنون كارشناس جهاني صنايع دستي در ايران است و پرونده جهاني روش هاي سنتي فرش بافي فارس در سال 2010 را در يونسكو ارائه كرده است. ياوري در يك خانواده معمولي رشد پيدا كرده و چون عاشق معلمي است بيشتر وقت خود را در سازمان صنايع دستي صرف تحقيق و پژوهش كرده است. گفت وگوي ما را با او در زير مي خوانيد.

آقاي دكتر! كشور ما يك كشور چهار فصل است و در زمينه مواد اوليه مشكلي ندارد، با اين وجود چرا تاكنون نتوانسته در زمينه صادرات صنايع دستي موفقيتي در بازار هاي جهاني كسب كند؟

اگر بخواهم در يك جمله پاسخ شما را بدهم بايد بگويم كه علت آن اين است كه ما هنوز در اين امر به باور قلبي نرسيده ايم كه حوزه صنايع دستي و گردشگري مي تواند مانند حوزه نفت براي كشور در آمدزايي كند. ما حدود يك ميليون و 400 هزار جاذبه ثبت شده ميراثي داريم و يك ميليون و 370 هزار اثري كه شناسايي شده اما هنوز به ثبت نرسيده است، اگر ما بتوانيم امكانات ديداري از جاذبه هاي گردشگري را فراهم كنيم با توجه به اين كه از نظر اكوتوريسم جزو 4 كشور مطرح جهان بوده و صنايع دستي كشورمان هم جزو 3 قطب صنايع دستي جهان به شمار مي آيد، مي توانيم با اين امكانات با دقت و مديريت و برنامه ريزي و نه از سر ناچاري از اين منابع مانند نفت كسب درآمد كنيم.

فكر مي كنيد علت موفقيت كشور چين در تسخير بازارهاي صنايع دستي جهان چه بوده است؟

كشور چين در حال حاضر بعد از كشورهاي فرانسه و ايالات متحده و اسپانيا در رده چهارم قرار دارد، يكي از علل موفقيت چين، صنايع دستي بسيار مطرح آن كشور است، هر گردشگر كه به كشور چين مي رود صنايع دستي آن كشور را هم خريداري مي كند. آمارها مويد اين مطلب است كه چين سالانه 48 ميليون نفر گردشگر دارد.

نكته ديگر آن كه چين در توليدات صنايع دستي، بازارهايي كه بيشتر متقاضي دارد را مدنظر قرار داده و به طور معمول كالاهاي با كيفيت را به اروپا و امريكا عرضه مي كند و كالاهاي بي كيفيت را با قيمت پايين روانه بازارهاي بنگلادش، عراق، پاكستان و حتي ايران مي كند.

علاوه بر اين عوامل عديده ديگري را هم مي توان نام برد؛ اول اين كه كشور چين، كشوري است كه توليدات زيادي دارد كه اين توليدات كيفيت هاي متفاوتي دارد، به عنوان نمونه در مورد كالاهاي صنعتي هم براساس كشور مورد نظرش كالاتوليد مي كند يا كالاهاي بسيار مرغوب را بيشتر به اروپا و امريكا صادر مي كند، چون قيمت كمي دارد، مي تواند متقاضيان زيادي را جذب كند، از سويي كالاهاي با كيفيت پايين را هم به عراق، بنگلادش، پاكستان صادر مي كند و بعضي از آن ها هم به ايران صادر مي شود.

آقاي دكتر! چهار فصل بودن ايران چه تاثيري در تنوع توليدات صنايع دستي ايران داشته است؟

يكي از نكات ويژه در صنايع دستي اين است كه مواد اوليه در دسترس باشد، صنايع دستي چهار نقطه كشورمان مانند هم نيست، در شمال به علت وجود ساقه هاي گندم و برنج، توليدات صنايع دستي جنس حصيري دارد، در جنوب نخل وحشي و درخت خرما مواد اوليه صنايع دستي را تشكيل مي دهد، در استان هرمزگان هم رودوزي روي لباس هاي سنتي رواج دارد.

به نظر شما صنايع دستي چقدر مي تواند به اشتغالزايي و كاهش بيكاري در كشور كمك كند؟

من يك ايراني هستم، مسلمان و شيعه، قبول كنيد مديريت خوب و منسجمي در اين بخش نداشتيم چون در اين كار موفق نبوديم نتوانستيم رابطه سه طرفه را بين صنايع دستي ،گردشگري و ميراث فرهنگي برقرار كنيم. من خودم يكي از منتقدان اين قضيه بودم كه بخش صنايع دستي نبايد در بخش صنعت باشد و بايد حتماً در بخش ميراث فرهنگي و گردشگري قرار گيرد.