مشكلات بر تار و پود فرش كاشان
مواد اوليه يا عناصر تشكيلدهنده توليد فرش در سالهاي اخير با مشكلات فراواني به دست توليدكنندگان ميرسد. توليد فرش به دليل عدم خودكفايي در توليد مواد اوليه و نوسانات قيمت محصولات وارداتي دچار آسيب شد. براي مثال اكريليك به عنوان مهمترين عنصر تشكيلدهنده فرش ماشيني كه يكي از مشتقات نفتي است كاملا وارداتي بوده و همين امر مشكلاتي را براي توليدكنندگان رقم زده است. نبود سيستم توزيع كارآمد مشكل ديگري است كه ادامه فعاليت توليدكنندگان را سختتر ميكند
اقتصاد ایران آنلاین- فهيمه اكبريصحت: نزديك به ۴۰ سال پيش اولين كارخانه توليد فرش ماشيني در كاشان راهاندازي شد وبه بزرگترين كارخانه توليد فرش ماشيني خاورميانه هم تبديل شد. با ورود كارگاههاي كوچك به عرصه توليد فرش ماشيني اين محصول كاشان به بازارهاي جهاني هم راه يافته و توفيق روز افزون كسب كرد. فرش كاشان در سالهاي پاياني دهه ۷۰ سرنوشت ديگري را تجربه كرد، مشكلات اين صنعت به دليل عقبماندن از تكنولوژي روز دنيا و ورود جدي رقبا به بازارهاي مختلف روز به روز بيشتر شد.
هزينههاي توليد افزايش يافت و متاسفانه بالا بودن هزينههاي توليد و فقدان مديريت متخصص و آشنا به علم روز بسياري از كارگاههاي توليدي را با چالشهاي جدي روبهرو ساخت. توليدكنندگان هم براي مقابل با اين پديده و كمتر كردن قيمت تمام شده، اقدام به توليد محصول بيكيفيت و تقلبي كردند. در اين ميان كشورهاي توليدكننده فرش با بهرهگيري از مواد اوليه مناسب و تكنولوژي روز دنيا بازار را از آن خود كردند. اشباع بودن بازار باعث شد تا بسياري از كارگاههاي توليدي با حجمي كمتر از ظرفيت واقعي خود به توليد مشغول شوند كه اين امر زيان مالي فراواني براي سرمايهگذاران رقم زد.
گراني مواد اوليه و سيستم بازاريابي و توزيع ضعيف از مشكلات جدي
مواد اوليه يا عناصر تشكيلدهنده توليد اين محصول در سالهاي اخير با مشكلات فراواني به دست توليدكنندگان ميرسد. توليد فرش به دليل عدم خودكفايي در توليد مواد اوليه و نوسانات قيمت محصولات وارداتي دچار آسيب شد. براي مثال اكريليك به عنوان مهمترين عنصر تشكيلدهنده فرش ماشيني كه يكي از مشتقات نفتي است كاملا وارداتي بوده و همين امر مشكلاتي را براي توليدكنندگان رقم زده است. نبود سيستم توزيع كارآمد مشكل ديگري است كه ادامه فعاليت توليدكنندگان را سختتر ميكند. محصولات توليد شده در كارخانهها پس از طي پروسه توليد بايد وارد جريان توزيع شوند. در اين ميان مشكل ديگري به نام نبود سيستم توزيع كارآمد بروز ميكند.
مشكلات مربوط به توزيع، فروش و بازاريابي محصولات يكي از عوامل ورشكستگي كارخانجات توليدي بهحساب ميآيد. البته در اين بين واحدهاي رنگرزي و تكميل، كمتر با چنين مشكلي مواجه ميشوند زيرا مشتريان آنها همان بافندگاني هستند كه در شهرستان مشغول به كار هستند. ليكن اگر بافندگان كه توليدكنندگان اصلي فرش هستند دچار مشكل شده و از مدار توليد خارج شوند، باعث بروز مشكل براي ديگر واحدهاي بالادستي و پايين دستي نيز خواهند شد. شركتهاي توليدي فرش در بسياري از موارد، خود اقدام به بازاريابي و فروش محصولات خود ميكنند بهگونهاي كه در هنگام صادرات اعضاي هيات مديره مجبورند جهت شناسايي بازارهاي جديد و عقد قرارداد به كشورهاي ديگر مسافرت كنند. در اين ميان خطر كلاهبرداري، شركتهاي كوچك را بيشتر تهديد ميكند.
لزوم تاسيس شركتهاي تخصصي صادراتي
تشكيل شركتهاي تخصصي صادراتي در اين خصوص يك رويكرد مناسب براي حل برخي از مشكلات پيشروي صادرات و بازرگاني براي توليدكنندگان است. ضمن اينكه استفاده از يك برند مشترك نيز به عنوان يكي ديگر از تاكتيكهاي موثر جهت حفظ بازار است كه توان رقابت را براي شركتهاي توليدكننده (كه اكثرا واحدهاي كوچك هستند) فراهم ميكند.
قاليبافان صحنه توليد را ترك كردند
فرش دستباف هم در ميان ركود صنعت فرش از فرش ماشيني كم نياورد. با ماشيني شدن زندگي فرش بافان درآمد بافندگي را ناكافي تلقي كرده و از مسير توليد خارج شدند. ركود حاكم بر بازار فرش دستباف و خارج شدن بازار جهاني از دست توليدكنندگان ايراني، موجب افت كيفيت توليدات فرش دستباف شد. نبود توازن ميان زحمت كشيده شده با درآمد حاصله، نبود آينده روشن و مطمئن از نظر خدمات رفاهي نظير بيمه و بازنشستگي و افزايش مراكز و كارخانههاي صنعتي را از عوامل مهم ترك فرش بافان از صحنه توليد است كه موجب شده بيشتر بافندگان فرش به كارگري در كارخانههاي توليد فرش ماشيني ترغيب شوند. همچنين، توجه نكردن به هنر بافندگان فرش دستباف و نيز افزايش قيمت فرش دستباف كاشان نسبت به دو سال گذشته، نداشتن صرفه اقتصادي و بيمه نكردن بافندگان ازسوي مسئولان مربوطه از دلايل ديگر كاهش چشمگير توليد فرش دستباف و دلسردي فرش بافان است.
۷۰ درصد مواد اوليه فرش از خارج وارد ميشود
در همين رابطه عباسعلي منصورآراني، نماينده مردم كاشان در مجلس نهم در گفتوگو با اقتصاد ایران آنلاین گفت: بخش عمده فعاليت مردم كاشان توليد فرش است كه در اين بخش ميزان حجم توليد و سرمايهگذاري قابل مقايسه با بخشهاي ديگر نيست. وي افزود: فرش كاشان به دو دسته فرش دستباف و ماشيني تقسيم ميشود كه هر دو محصول دو مقوله جدا از هم از نظر توليد و از نظر مصرفكنندگان هستند. به گفته وي اشتغال غيرپايداري كه بعد از مدت زمان كوتاهي به دليل عدم حمايتهاي دولتي به تعطيلي واحد صنعتي منجر شود، نميتواند اشتغال پايداري باشد. نماينده مردم كاشان تصريح كرد: نزديك به ۷۰ درصد از مواد اوليه مصرفي در صنعت فرش، وارداتي بوده و متاسفانه تامين اين بخش از مواد اوليه با مشكلات ارزي روبهرو است.
۷۵ درصد فرش ماشيني كشور در كاشان توليد ميشود
وي ركود اقتصادي و مشكلات ارزي در شرايط فعلي را باعث محدود شدن فعاليت بعضي از واحدهاي توليدي كاشان عنوان كرد و گفت: بيشتر واحدهاي منطقه تمام تلاش خود را براي رعايت قواعد زيستمحيطي به كار ميگيرند تا از آلودگي آب و خاك جلوگيري كنند و براي رفع مشكلات زيستمحيطي از كارشناسان دانشگاهي و اداره محيطزيست كمك ميگيرند. وي با اشاره به اينكه با راهاندازي كانون فنآوري، فرش ماشيني اوضاع بهتري يافته است، اظهار داشت: اين كانون پروژههاي مطالعاتي و بررسيهاي مناسبي در رابطه با فرش ماشيني انجام داده است كه منجر به احياي نقشهها و طرحهاي جديد شده است. وي ادامه داد: راهاندازي رشته كارشناسي فرش هم يكي از برنامههايي بود كه به كمك توليدكنندگان و صنعتگران فرش كاشان شتافته است و ميتوان گفت بهطور كل زيرساختهاي فرش در اين منطقه احيا شده است.
آراني با بيان اينكه در حال حاضر ۱۰۰۰ واحد صنعتي فرش ماشيني در كاشان وجود دارد، اظهار داشت: فرش كاشان به بيش از ۳۰ تا ۴۰ كشور دنيا صادر ميشود و در حاليكه از جديدترين تكنولوژي روز دنيا بهره ميبرد توانسته است به كشورهايي مانند چين هم صادرات داشته باشد بهگونهاي كه بيشترين سهم بازار چين در دست فرش كاشان است. نماينده كاشان با تاكيد بر اينكه حضور در نمايشگاههاي داخلي و خارجي تاثير بسزايي در برنامه بازاريابي فرش دارد، اظهار داشت: معرفي هرچه بيشتر محصول به بالا بردن سطح توليد كمك ميكند.
وي افزود: موضوع فرش دستباف با فرش ماشيني بسيار متفاوت است. در حال حاضر مهمترين مشكل فرش كاشان كمبود بافنده است. به دليل اينكه دستمزد بافندگي بسيار اندك است بافندگان تمايلي براي انجام اينكار ندارند و كمبود بافنده به تهديد بزرگي براي فرش دستباف كاشان تبديل شده است. وي تصريح كرد: توليدكنندگان فرش دستباف به دليل نبود مواد اوليه با مشكلات فراواني دست و پنجه نرم ميكنند. بخشي از مواد اوليه قيمتهاي بالايي داشته و بخشي ديگر هم دست نيافتني شده است. با گران شدن قيمت مواد اوليه و نبود مواد اوليه مرغوب رقابتپذيري محصول در بازارهاي داخلي و خارجي مشكل شده است.
