اجلاس سران؛ آزمون ديگر ناکارآمدي متولي فرش کشور

اين روزها تهران شاهد برگزاري شانزدهمین اجلاس جنبش عدم تعهد است. کنفرانسي که با توجه به ابعادمختلف مي توانست فرصتي مغتنم براي معرفي همه جانبه فرهنگ مردم ايران باشد.

گرچه اين اجلاس بلحاظ ماهيت سياسي است و آثار مورد انتظار از آن در شرايط خاص موازنه سياسي جهان مي تواند بر بخش هاي مختلفي از زندگي مردم ايران، منطقه و جهان تاثيرگذار باشد، لکن موضوعات جنبي ديگري که مي توانست فضاي سياسي آن را تلطيف نموده و در عين حال با اغتنام فرصت، ميهمانان و رسانه هايي را که بواسطه اين اجلاس متوجه کشور و مردم ايران شده اند ، با ويژگي هاي فرهنگي ملت بزرگ ايران بيش از پيش آشنا کند. خصوص اينکه دستگاه هاي تبليغاتي دنيا در جهت سياه نمايي باورها وو فرهنگ ايراني از هر لحظه بيشترين بهره ها را برده و مي برند.

برگزارکنندگان اجلاس بطور طبيعي بايد بدنبال اجراي موفق اين اجلاس در بستر اصلي اش يعني دستاوردهاي سياسي باشند. و هرچه در اين زمينه بيشتر تلاش کنند نتايج به اهداف مورد انتظار نزديکتر خواهد بود.

اما ساير دستگاه ها نيز در اين جريان وظيفه اي دارند که مستقيم و يا غير مستقيم مي تواند بر آثار و نتايج آن اثرگذار باشد. آراستن چهره شهر و زيباسازي آن کاري پسنديده و خوب بود که کم و بيش شهرداري در انجام آن موفق بوده است. گرچه برخي گلايه ميکنند که چرا شهرداري در تمامي ايام سال اين نحو رسيدگي را در دستور کار خود ندارد ولي اين حرف بيش از اينکه يک توصيه باشد به بهانه جويي شباهت دارد، چرا که صرف بودجه اي که لازمه اين کار است در مجموع امکانات مالي کشور نيست. البته شهرداري مي توانسته و مي تواند همواره بر مشارکت عمومي تاکيد بيشتري بورزد تا مردم نيز در رونق و توسعه فضاي سبز، بهداشت و نظافت محيط شهري و امثال آن با علاقمندي مشارکت نموده و از تشويق هاي مادي و حمايتي شهرداري بهره مند شوند. دستگاه هاي ديگري چون مخابرات نيز در اين ايام به ارايه خدماتي متناسب با شرايط موجود مبادرت کرده اند تا سرويس هاي لازم در اختيار ميهمانان و دستاندرکاران قرار گيرد.

در اين ميان اما برخي دستگاه ها گويي خلوت شدن شهر و سرگرم شدن کشور به اجلاس را فرصتي براي استراحت سازماني قلمداد کرده اند. بطور مشخص متولي فرش کشور با توجه به قابل پيش بيني بودن فضاي حاکم بر برگزاري اين مراسم مي توانست با دعوت از دستاندرکاران فرش کشور و نيز صاحبنظران رسانه و تبليغات، اين موقعيت را به نفع تبليغ و ترفيع و حتي تجارت فرش دستباف ايران به بهترين شکل مورد بهره برداري قرار دهد. حال آنکه با همه ضرورت ها و حتي زمينه هاي بالقوه موجود کمترين اقدام عملي اي در اين زمينه انجام نداده است. اينکه بگوئيم با فلان فرد و فلان دستگاه مذاکره و مکاتبه داشته ايم، به فرض صحت نيز نمي تواند مقبول بوده و رافع تکليف بر زمين مانده متولي اسمي فرش کشور باشد. چرا که گذاردن باري بر بار مسئولان برگزاري نه هنر است نه انجام تکليف.

راه و روش منطقي اين کار که غالبا مثل هر موضوع ديگري ظاهرا بنا نيست که مورد استفاده قرار گيرد، ارايه طرحي همه جانبه با توجه به محدوديت ها و امکانات برگزارکننده بود. تا او نه تنها احساس خروج و عدول از وظائف اصلي خود را نکند، بلکه با دريافت پيشنهادي همه جانبه به اين جمعبندي برسد که با اين اقدام به پر و پيمان شده موضوعات جنبي اجلاس کمک مناسبي کرده است.

البته سازمان ميراث فرهنگي بواسطه امکانات اختصاصي اش و امکانات دسترسي که در سطوح بالاي اجرايي کشور داشته و دارد بي هيچ تلاش سخت و سنگيني توانست به برگزاري نمايشگاه ها و برپايي غرفه هايي در محل هتل ها و رفت و آمدهاي ميهمانان مبادرت کند. از اين طريق بخش صنايع دستي و گردشگري امکان اين را يافتند که از روزنه موجود بهره گيري کنند. گرچه اين اقدام سازمان ميراث فرهنگي چنانچه از شواهد آن کاملا پيداست، متاسفانه از برنامه ريزي مناسب و درخور شاني برخوردار نيست ولي به هر حال اين سازمان توانسته به هر نحو ممکن موجوديت خود را در حاشيه و متن بر برگزارکنندگان تحميل کرده و بقبولاند. کاري که مرکز ملي فرش ايران نيز مي توانست و بايد به آن مبادرت مي کرد.

البته اخباري دال بر اينکه فرش دستباف ايران در اين اجلاس نمايشگاهي خواهد داشت از سوي برخي مديران مياني طرح شد که بواسطه عدم پشتيباني لازم توفيق اقدام نيافته و اين حداقل امکان از دست رفت.

حال شاهد آن هستيم که در نمايشگاه هاي سازمان ميراث فرهنگي مهمترين و ارزشمند ترين و حتي گران قيمت ترين کالاي ايراني عرضه شده فرش دستبافي است که از طريق سازمان ميراث فرهنگي و در سايه روابط توانسته است خود را به در و ديوارهاي محل نمايشگاه برساند. بر اساس گزارشات منتشر شده گرانقيمت ترين کالا در ميان بيش از 2000 قلم کالاي عرضه شده در اين نمايشگاه ها يکي از دستبافته هاي قم به مبلغ 52 ميليون تومان است.

گرچه متولي فرش کشور در آفريقاي جنوبي، چين، روسيه و… با صرف هزينه هاي سنگين و حرف و حديث هاي فراوان بدنبال کشف! بازارهاي تازه است، فرصت هاي بيشمار معرفي فرش کشور است را فداي ندانم کاري هاي ناشي از نا آشنايي و عدم تخصص و تجربه در زمينه بازاريابي و تبليغ مي کند. آنچه امروز به عنوان نتيجه بازاريابي از سوي متولي فرش کشور به دستاندرکاران فرش کشور از توليدکننده و صادرکننده عرضه مي شود نتيجه قهري شرايط سياسي اقتصادي اي است که ما و جهان در آن قرار داريم و اين اتفاق را به نفع خود مصادره کردن خلاف انتظاري است که جامعه فرش کشور از متولي دارد.

در اين ميانه اما سازمان ميراث فرهنگي در کنار عرضه سنگ‌های قیمتی، زیورآلات،سفال و سرامیک، خاتم‌کاری، میناکاری، فیروزه‌کوبی، نقره، شیشه تراش خورده، چرم، قلم‌زنی روی فلز، پته دوزی، لباس سنتی، مولاژهای پوشاک اقوام ایرانی، منبت، معرق، مولاژ آثار موزه‌ای و … فرش و دستبافته ها را نيز عرضه کرده است.

اين در حالي است که مرکز ملي فرش ايران نه تنها خود اقدام عملي اي انجام نداده بلکه بخش خصوصي و تعاوني نيز در صورتيکه قرار باشد نمايشگاهي از آثار خود برپا کنند ضرورتا بايد مجوز آن را از هزار توي دست و پا گير بازرگاني اي بگيرند که در و ديوارش خاطره تلخ تجربه کساني چون استاد فيض الله صفدرزاده حقيقي را تداعي مي کند.