دلایل افزایش قیمت تمام شده تولید كالا در ایران

برخی كارشناسان معتقدند قیمت تمام شده بعضی كالاها در كشور ما به سه برابر متوسط جهانی نیز رسیده است. اما سوال اساسی این است كه چه عواملی باعث می‌شود قیمت تمام شده كالاها تا این حد افزایش یابد؟

در اتفاقات اخیر در بازار مرغ مشخص شد كه اگرچه نهاده‌های دامی بخش قابل توجهی از قیمت تمام شده مرغ را تشكیل می‌دهند، اما عوامل دیگری هم بر افزایش این قیمت موثرند.

در حال حاضر این سوال اساسی مطرح است كه چرا واردات گوشت و مرغ با تمام موانع پیش روی واردات، مانند سختی تهیه ارز، مشكلات نقل و انتقال وجه، محدودیت‌ها، مشكلات حمل و نقل كالا و امثال آن باز هم مقرون به صرفه‌تر از تولید آن در داخل است؟

در كاهش قیمت تمام شده عوامل موثری دخیل‌اند كه از جمله آن‌ها می‌توان به كاهش سیكل تولید و افزایش حجم تولید كالا و خدمات اشاره كرد. كاهش زمان توقف، تعمیر و خواب ماشین‌آلات و تجهیزات، بومی‌سازی و تولید داخلی با جایگزینی مواد اولیه، كاهش ضایعات و دورریزها، بهبود سیستم و فرایند تولید و كاهش مصرف انرژی نیز از جمله فاكتورهایی است كه به كاهش قیمت تمام شده می‌انجامد. افزایش تولید و در نتیجه سرشكن شدن هزینه‌های سرانه سربار می‌توانند به شدت قیمت تمام شده كالاها را كاهش دهند.

ایران یكی از كشورهای مهم در مسیر ترانزیت دنیاست، ولی متاسفانه از ظرفیت‌های ترانزیتی آن به خوبی استفاده نشده و بیشتر مواقع بارهای ترانزیتی از كریدورهای رقیب عبور می‌كنند. به نظر می‌رسد تحلیل مسیرهای ترانزیتی در ایران و مقایسه آن با كشورهای همجوار مانند تركمنستان، ازبكستان و قزاقستان می‌تواند به بهبود شرایط ترانزیت و در نهایت كاهش هزینه حمل ونقل بینجامد.

هم اكنون دستگاه‌های مختلفی در كشور به صورت مستقیم یا غیر مستقیم در پروسه قیمت تمام شده كالا و خدمات دخیلند كه از جمله آن‌ها می‌توان به وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت كشور، اتاق‌های بازرگانی، وزارت جهاد كشاورزی و حتی وزارت خارجه اشاره كرد. این درحالی است كه سهم هر كدام از این دستگاه ها در این موضوع متفاوت است.

عادلانه نبودن توزیع زیرساخت‌ها و نهاده‌های تولیدی دولتی، عدم تمایل بنگاه‌ها به بهره گیری از خدمات شركت‌های مشاور، نامساعد بودن فضای كسب و كار شركت‌های مشاور، توجه ناكافی مدیران دستگاه‌ها به ارتقای بهره‌وری و كوچك بودن بنگاه‌ها از جمله مهم‌ترین عوامل افزایش قیمت تمام شده كالا در ایران ذكر شده است.

از سوی دیگر وجود ظرفیت‌های فراوان خالی در صنایع همگن، عدم سیستم حسابداری صنعتی و محاسبه دقیق و به هنگام قیمت تمام شده و عدم توجه به تكنیك‌های جدید تولید از دیگر علل افزایش قیمت تمام شده در ایران است.